Większość gleb na terenie Polski ma odczyn kwaśny lub bardzo kwaśny. Takie warunki odpowiadają tylko nielicznym gatunkom roślin. Trawnik na zakwaszonej glebie nie ma szans na prawidłowy rozwój. Na szczęście odczyn gleby możemy zmienić poprzez wapnowanie.
Czym jest wapnowanie?
Wapnowanie to zabieg, który polega na zaaplikowaniu nawozu odkwaszającego. Skutkiem działania takiego nawozu będzie zmiana wartości pH na wyższą. W efekcie zapewniamy trawie optymalne warunki do rozwoju. Rośliny skutecznie przyswajają wówczas składniki pokarmowe, których nie byłyby w stanie pobrać z zakwaszonego podłoża.
Co daje wapnowanie trawnika?
- Nawozy wapniowe to pogromcy mchu i chwastów. Niepożądani goście na Waszych trawnikach, czyli mech i chwasty to rośliny preferujące kwaśne siedliska. Gdy po zastosowaniu nawozu odkwaszającego pH gleby zaczyna wzrastać, mech i wiele chwastów (m. in. skrzyp polny, palusznik krwawy, iglica pospolita) stopniowo ustępują z trawnika.
- Nawozy wapniowe wspomagają działanie innych nawozów mineralnych. Wapnowanie poprawia odżywienie roślin fosforem i magnezem. Gdy odczyn gleby spada poniżej wartości 5,5, składniki te nie są efektywnie przyswajane przez rośliny. Rośliny odpowiednio zaopatrzone w fosfor i magnez wolniej się starzeją, tworząc bardziej zieloną i gęstą ruń.
- Pod wpływem wapnowania struktura gleby ulega poprawie. Gleba o uregulowanym odczynie osiąga strukturę zapewniającą prawidłowe stosunki powietrzno-wodne w rejonie korzeni. W praktyce oznacza to, że gleba utrzymuje odpowiednią ilość wody, potrzebną roślinom do wzrostu. Trawnik nie cierpi ani z powodu suszy, ani z powodu zalania i gnicia systemu korzeniowego.
- Wapnowanie wspiera aktywność mikroorganizmów glebowych. Pożyteczne bakterie i grzyby także potrzebują gleby o zbilansowanym pH. Tylko wtedy mogą skutecznie mobilizować system korzeniowy traw do wzrostu i rozkładać glebową materię organiczną, będącą źródłem składników pokarmowych dla roślin.
Jak sprawdzić, czy Wasz trawnik potrzebuje wapnowania?
Wapnowanie trawnika zawsze należy poprzedzić sprawdzeniem odczynu gleby. Zbyt wysokie (zasadowe) pH gleby zakłóca prawidłowy wzrost roślin, a nawet prowadzi do ich zamierania, podobnie jak zbyt kwaśne pH.
W sklepach ogrodniczych dostępne są testy paskowe, kwasomierze z płynem Helliga i elektroniczne mierniki. Posiadają one dołączoną skalę pH i instrukcję użytkowania oraz są proste w obsłudze. Co 2-3 lata warto zlecić badanie gleby Okręgowej Stacji Chemiczno-Rolniczej. W ramach usługi zostaną określone parametry gleby, w tym kategoria agronomiczna i pH, a także zalecenia nawozowe.
Wskaźnikiem kwaśnego odczynu gleby jest także pojawienie się konkretnych gatunków chwastów. Trawie rosnącej na zakwaszonym podłożu towarzyszą często skrzyp polny, fiołek trójbarwny, iglica pospolita czy koniczyna polna. Obserwowanie składu botanicznego darni, choć pomocne w określaniu odczynu gleby, musi być zawsze potwierdzone chemicznym badaniem pH podłoża. Wapnowanie „na oko” z pewnością prędzej zaszkodzi Waszym roślinom, niż pomoże.
Według ogólnej zasady, wapnowanie jest zalecane, gdy odczyn gleby jest niższy niż 5,5. Przy pH 6,5 lub wyższym wapnowanie jest zbędne, niezależnie od rodzaju gleby.
Kiedy przeprowadzić wapnowanie trawnika?
Do wyboru mamy dwa terminy: przedwiośnie – gdy trawa jeszcze nie rozpoczęła wiosennego wzrostu lub jesień (październik) – gdy źdźbła już nie rosną. Jeśli zależy Wam na szybszych efektach i większej skuteczności zabiegu, polecamy wapnowanie trawnika na wiosnę.
Wapnowanie trawnika na wiosnę można przeprowadzić już w połowie lutego, natomiast w chłodniejszych rejonach kraju lepszym terminem jest marzec. Ważne, aby gleba nie była przykryta śniegiem. Co istotne, trawnika nie wapnuje się co roku, lecz co 2 lata na glebach piaszczystych oraz co 3-4 lata na glebach gliniastych.
Które wapno wybrać i jakie dawki stosować?
Wapno występuje w nawozach w formie tlenkowej (CaO) i węglanowej (CaCO3).
Wapno palone, zawierające czystą formę tlenkową, nie nadaje się do nawożenia trawnika. Bardzo szybko wchodzi w reakcję ze związkami zawartymi w roztworze glebowym i trwale uszkadza rośliny. Na glebach piaszczystych, bardziej przepuszczalnych i uboższych w próchnicę, prowadzi do całkowitego wyjałowienia podłoża. Z tego względu stosuje się je tylko na silnie zakwaszonych glebach ciężkich, zwykle przed założeniem trawnika.
Wapno węglanowe nadaje się do nawożenia wszystkich typów gleb. Reaguje ono powoli z roztworem glebowym, stopniowo podnosząc wartość pH podłoża. Jest bezpieczne dla roślin, można je zastosować pogłównie.
Na rynku dostępne są nawozy zawierające w składzie zróżnicowane proporcje powyższych form wapnia. Do nawożenia trawnika można polecić kredę nawozową (50% CaO) lub wapno dolomitowe (30% CaO). Oba nawozy są pochodzenia naturalnego, mają uniwersalne zastosowanie i charakteryzują się długotrwałym działaniem (można je stosować nawet co 3-4 lata). Dodatkowo dolomit jest bogatym źródłem magnezu.
Dawkowanie nawozów odkwaszających trawnik powinno być dostosowane do kategorii gleby oraz stopnia jej zakwaszenia. Źródłem niezbędnych informacji są etykiety nawozów. Dawki zazwyczaj są podane w kilogramach nawozu na 100 m2 powierzchni trawnika. Warto wiedzieć, że ciężka gleba gliniasta będzie wymagała zastosowania większej dawki nawozu wapniowego niż przepuszczalna gleba piaszczysta o tym samym odczynie.
Jeśli Wasz trawnik zajmuje małą powierzchnię, możecie przygotować ekologiczny nawóz we własnym zakresie, wykorzystując skorupki jaj. W ten sposób dostarczycie roślinom, oprócz wapnia, wielu innych cennych pierwiastków – siarki, cynku czy krzemu. Wystarczy umieścić skorupki na 10 minut w piekarniku rozgrzanym do ok. 100°C, aby zabić chorobotwórcze drobnoustroje, a następnie drobno pokruszyć i rozsypać na trawniku. Skorupki można również zalać gotującą się wodą i odstawić na około tydzień, co jakiś czas mieszając. Nawóz jest gotowy, gdy skorupki całkowicie się rozpuszczą – można podlewać nim trawnik. Trzeba jednak liczyć się z tym, że na efekty działania nawozu trzeba będzie poczekać dłużej niż przy zastosowaniu gotowego preparatu z handlu.
Jak wykonać zabieg wapnowania trawnika?
Wapnowanie trawnika na wiosnę powinno być poprzedzone wertykulacją i aeracją darni oraz wygrabieniem filcu. Na tak przygotowanym trawniku efektywność zabiegu będzie wyższa.
Nie należy aplikować nawozu wapniowego na mokre źdźbła. Idealne warunki do wapnowania to brak opadów, zalegającej pokrywy śnieżnej oraz wiatru.
Nawóz wapniowy można aplikować ręcznie (posypowo) lub za pomocą siewnika. Ważne, aby rozprowadzić go równomiernie na powierzchni murawy. Zaaplikowany nawóz warto zagrabić.
Utrzymywanie prawidłowego pH gleby jest ciągłym obowiązkiem każdego ogrodnika, który chce cieszyć się pięknym trawnikiem. Warto regularnie badać odczyn podłoża, aby móc w porę zareagować i zastosować nawóz wapniowy.
