Każdy ogrodnik, który marzy o zimozielonym, gęstym żywopłocie powinien zainteresować się odmianami najchętniej wybieranych do tego typu nasadzeń iglaków – żywotników i cyprysików. To, który gatunek wybierzemy, będzie zależało od rodzaju planowanego żywopłotu (niski, wysoki, strzyżony, nieformowany) oraz dopasowania wymagań uprawowych roślin do warunków panujących w naszym ogrodzie.
Żywotniki
W uprawie ogrodowej spotyka się gatunki amerykańskie – żywotnik zachodni i żywotnik olbrzymi oraz gatunek azjatycki – biotę wschodnią (żywotnik wschodni). Pierwszy z wymienionych jest najbardziej popularny ze względu na najmniejsze spośród wszystkich żywotników wymagania uprawowe – toleruje przeciętne, niezbyt zasobne w składniki pokarmowe gleby, jednak w warunkach niskiej wilgotności zarówno gleby, jak i powietrza szybko zasycha, rośnie słabiej i tworzy mniej bujną koronę. W porównaniu z innymi żywotnikami charakteryzuje się bardzo dobrą mrozoodpornością. Na zimę ulistnienie zmienia barwę na brunatną, jednak szybko zazielenia się z nadejściem wiosny. Wiele odmian żywotnika zachodniego o pokroju krzaczastym ulega zniekształceniu pod wpływem obfitych opadów śniegu, co przekłada się na mało atrakcyjny wygląd roślin w starszym wieku – wskazane jest wiązanie na zimę.
Jeśli w Waszym ogrodzie znajduje się zbiornik wodny oraz dużo wolnej przestrzeni, możecie przy planowaniu nasadzeń zarezerwować miejsce dla żywotnika olbrzymiego. Gatunek ten rośnie szybciej, bujniej, tworząc szerszą i ładniejszą sylwetkę niż żywotnik zachodni, zachowuje zielone zabarwienie zimą. Jest rośliną długowieczną, w starszym wieku jest dużo trudniejszy do przesadzenia niż żywotnik zachodni ze względu na głęboki system korzeniowy. Ma wyższe wymagania co do wilgotności gleby i powietrza oraz mniejszą mrozoodporność niż żywotnik zachodni, ale jest od niego bardziej cienioznośny.
Biota wschodnia, atrakcyjna ze względu na pionowo ustawione gałązki oraz pojawiające się latem niebieskie szyszki, jest trudniejsza w uprawie niż pozostałe żywotniki z uwagi na bardzo małą mrozoodporność. Wybór odmian jest dość skromny, jeśli jednak dysponujecie miejscem słonecznym i jednocześnie osłoniętym od wiatrów, z szybko nagrzewającą się, wapienną glebą, możecie wybrać odmiany o żółtawym zabarwieniu (figurujące pod zbiorową nazwą – grupa Aurea) i utworzyć z nich szpaler, kompozycje z innymi roślinami iglastymi lub potraktować je jako dekoracyjne solitery.
Odmiany polecane na nieformowane żywopłoty
| Gatunek | Odmiana | Pokrój | Barwa igieł | Odległość między roślinami w rzędzie |
| Żywotnik olbrzymi | ‘Zebrina’ | szerokostożkowy | ciemnozielona, z poprzecznymi żółtawymi paskami | 1,0 m |
| Żywotnik zachodni | ‘Smaragd’ | kolumnowy | soczyście zielona | 0,5-0,6 m |
| ‘Wagneri’ | jajowaty | ciemnozielona, z szarym odcieniem | 1,0 m |
Odmiany polecane na formowane żywopłoty
-niskie:
| Gatunek | Odmiana | Pokrój | Barwa igieł | Odległość między roślinami w rzędzie |
Żywotnik zachodni | ‘Ellwangeriana Aurea’ | szerokostożkowy | złocista | 0,5-0,6 m |
| ‘Ericoides’ | nieregularny | matowozielona, szarawa | 0,5-0,6 m | |
| ‘Hoseri’ | kulisty | ciemnozielona | 0,5-0,6 m | |
| ‘Rheingold’ | stożkowy | złocistożółta | 0,4-0,5 m |
-wysokie:
| Gatunek | Odmiana | Pokrój | Barwa igieł | Odległość między roślinami w rzędzie |
| Żywotnik olbrzymi | ‘Kórnik’ | szerokostożkowy | ciemnozielona ze złocistym obrzeżeniem | 0,8-1,0 m |
| Żywotnik zachodni | ‘Holmstrup’ | stożkowy | ciemnozielona | 0,6-0,8 m |
Odmiany soliterowe
| Gatunek | Odmiana | Pokrój | Wysokość [m] (po 10 latach uprawy) | Barwa igieł |
| Żywotnik olbrzymi | ‘Atrovirens’ | stożkowy | 3-4 | ciemnozielona |
| ‘Holly Turner’ | zwisły, płaczący | 2,5 | żywo zielona | |
| ‘Little Boy’ | kulisty | 1,0 | ciemnozielona | |
| Żywotnik zachodni | ‘Filiformis’ | zwisły, płaczący | 1,5 | ciemnozielona |
| ‘Umbraculifera’ | kulisty | 1,0 | szarozielona |
Inne przykłady zastosowania żywotników:
-obwódki rabat, rabaty z roślinami iglastymi:
żywotnik olbrzymi: ‘Rogersii’
żywotnik zachodni: ‘Danica’, ‘Hoseri’, ‘Recurva Nana’, ‘Rheingold’
-większe ogrody przydomowe, w kompozycjach mieszanych z innymi iglakami:
żywotnik olbrzymi: ‘Holly Turner’, ‘Kórnik’, ‘Zebrina’
żywotnik zachodni: ‘Globosa’, ‘Umbraculifera’, ‘Ohlendorfii’, ‘Wagneri’
-do uprawy pojemnikowej:
żywotnik olbrzymi: ‘Little Boy’
żywotnik zachodni: ‘Danica’, ‘Hoseri’, ‘Recurva Nana’, ‘Tiny Tim’
-wrzosowiska:
żywotnik olbrzymi: ‘Kager’s Beauty’, ‘Rogersii’
żywotnik zachodni: ‘Ellwangeriana Aurea’, ‘Hoseri’, ‘Ohlendorfii’, ‘Recurva Nana’
Cyprysiki
Prezentujemy Wam trzy popularne gatunki: cyprysik groszkowy, cyprysik Lawsona oraz cyprysik nutkajski. Najbardziej odporny na mrozy jest cyprysik groszkowy – najczęściej spotykany cyprysik w uprawie ogrodowej, jednak nie tak popularny jak żywotnik zachodni, z uwagi na nieco wyższe wymagania siedliskowe. Najbardziej godny polecenia z cyprysików na strzyżone żywopłoty, ale wyjątkowo rzadko zakładane. Gatunkiem o równie dobrej mrozoodporności, ale i wysokich wymaganiach co do wilgotności gleby i powietrza jest cyprysik nutkajski. Drzewo to jest interesujące przede wszystkim ze względu na pokrój (liczne zwisające gałęzie). Natomiast najciekawsze pod względem zabarwienia odmiany znajdziemy wśród cyprysików Lawsona – o mniej lub bardziej niebieskawym (a nawet prawie srebrzystym) kolorze łusek. Jednocześnie cyprysik ten jest najbardziej wymagającym gatunkiem spośród wymienionych, mocno przemarzającym w surowe zimy (wówczas traci dekoracyjne zabarwienie i brązowieje), a więc można go polecić do uprawy ogrodowej jedynie w Polsce zachodniej.
| Gatunek | Odmiana | Pokrój | Wysokość [m] (po 10 latach uprawy) | Wysokość [m] (po 10 latach uprawy) | Zastosowanie |
| Cyprysik groszkowy | ‘Boulevard’ | wąskostożkowy | 1,2 | igły niebieskawe, srebrzyste, miękkie | w grupach z innymi iglakami |
| ‘Filifera’ | szerokostożkowy, rozgałęziony do ziemi, przez co wygląda jak kopa siana | 2,5 | nitkowate pędy, przewisające, żywo zielone | jako soliter lub w grupach z innymi iglakami | |
| ‘Plumosa’ | stożkowy | 2,0 | ulistnienie – pośrednie między igłami a łuskami | w grupach z innymi iglakami | |
| ‘Squarrosa’ | szerokostożkowy | 2,5 | miękkie, szaroniebieskie igły | jak żywotnik ‘Ericoides’ | |
| Cyprysik Lawsona | ‘Alumii’ | stożkowy | 3,0-4,0 | ulistnienie – łuskowate, szaroniebieskie | jako soliter,formowane żywopłoty |
| ‘Columnaris’ | kolumnowy | 3,0-4,0 | pionowo ustawione, szaroniebieskie pędy | jako soliter lub w grupach z innymi iglakami | |
| ‘Fletcheri’ | stożkowy | 2,5 | ulistnienie – pośrednie między igłami a łuskami | jako soliter lub w grupach z innymi iglakami | |
| Cyprysik nutkajski | ‘Pendula’ | stożkowy | 3,0 | intensywnie zielone ulistnienie | jako soliter lub w szpalerze |
| ‘Tatra’ | szerokostożkowy | 2,5 | czysto niebieska barwa ulistnienia | w mieszanych kompozycjach jako ciekawy akcent kolorystyczny |
Na koniec przedstawiamy jeszcze kilka porad dla wszystkich, którzy pragną założyć żywopłot z żywotnika lub cyprysika.
- Miejsce. Odmiany żywotników i cyprysików o żółtym ulistnieniu najlepiej urosną w miejscu nasłonecznionym (południowa i zachodnia część ogrodu), natomiast odmiany o zielonym zabarwieniu dobrze czują się na stanowiskach półcienistych (wschodnia część ogrodu lub w cieniu wyższych drzew).
- Rodzaj sadzonki. W handlu można spotkać się z sadzonkami nagokorzeniowymi lub balotowanymi. Te drugie są tańsze i nie wysychają tak szybko jak sadzonki z nagim systemem korzeniowym. Jeśli nie mamy możliwości posadzenia na miejscu docelowym sadzonek nagokorzeniowych bezpośrednio po zakupie, należy je zadołować, zasypując korzenie ziemią i obficie podlać. Przechowywane w ten sposób sadzonki należy wysadzić do gruntu nie później niż po upływie 3-4 dni.
- Termin sadzenia. Sadzenie żywopłotu możemy przeprowadzić wiosną (rośliny wkładają wówczas dużo energii w rozwój systemu korzeniowego, zatem pędy nadziemne nie będą rosły zbyt bujnie w pierwszym roku) lub jesienią, we wrześniu (rośliny ukorzenią się przed zimą i wiosną rozpoczną intensywny rozwój pędów).
- Sadzenie. Sadzonki możemy umieścić w pojedynczych dołkach albo wykopać rowek, co jest z reguły mniej pracochłonne. Szerokość i głębokość rowka powinny być dwa razy większe od bryły korzeniowej sadzonek. Przed sadzeniem roślin warto rozluźnić dno dołka lub rowka przy użyciu grabi, a następnie wymieszać ziemię z kompostem. Sadzonki umieszczamy w gruncie, zasypujemy ziemią i ściółkujemy np. korą roślin iglastych. Pamiętajmy, aby świeżo posadzony żywopłot obficie podlać, nawet podczas wilgotnej pogody.
- Przycinanie. Młode rośliny zimozielone są zazwyczaj z natury ładnie rozkrzewione, stąd nie ma potrzeby przycinania ich w pierwszym roku po posadzeniu, a dopiero po kilku latach uprawy. Jeśli natomiast uważamy, że rośliny są słabo rozkrzewione, cięcie należy wykonać latem (w lipcu lub sierpniu). Gdy pędów bocznych jest bardzo mało, możemy przyciąć roślinę 10 cm nad ziemią. Kolejne cięcia należy wykonywać corocznie pozostawiając od 2 do 30 cm nowego przyrostu, niezależnie od tego, czy zamierzamy, aby żywopłot był formowany, czy też nie. Cięcie należy przeprowadzić przynajmniej raz w roku (zaniechanie formowania żywotników i cyprysików nawet przez jeden sezon spowoduje nadmierny rozrost roślin na szerokość i brak możliwości ich ponownego uformowania). Najlepszym terminem pierwszego cięcia jest przełom marca i kwietnia, natomiast ostatnie należy wykonać nie później niż na początku sierpnia.
- Forma żywopłotu. Dla żywopłotu z żywotnika lub cyprysika można polecić formę, która w przekroju poprzecznym będzie miała kształt trapezu – zagwarantuje to dobre nasłonecznienie na całej wysokości żywopłotu, a zalegający zimą śnieg nie uszkodzi zanadto pędów. Aby uzyskać pożądany kształt, należy oznaczyć dolną krawędź żywopłotu przy pomocy rozciągniętego przy ziemi sznurka. Górną krawędź wyznaczamy np. przy użyciu łaty ogrodzeniowej i opieramy o nią palik wbity w ziemię w miejscu rozciągniętego sznurka. Zaczynamy od poziomego przycięcia górnej krawędzi, następnie według wyznaczonego zarysu formujemy boki i podstawę trapezu. Odradzamy natomiast cięcie żywopłotu na kształt prostopadłościanu – to dobra forma dla roślin cieniolubnych, do których żywotniki i cyprysiki nie należą.
Podsumowując, żywopłot lub szpaler z roślin zimozielonych to niewątpliwie istotny element ogrodu, stanowiący szkielet kompozycji, wyznaczający strefę prywatności i zapewniający poczucie komfortu. Mamy nadzieję, że po przeczytaniu naszego artykułu nie macie już wątpliwości co do wyboru gatunku i stworzycie piękną oprawę Waszego ogrodu!
Jeden komentarz