Kwaśna, piaszczysta gleba w ogrodzie i dużo słońca – oto idealne połączenie, aby stworzyć ogród przywodzący na myśl pachnący żywicą las porastający nadbałtyckie wydmy albo ścielące się pośród leśnej gęstwiny dywany wrzosowisk. Zresztą, to tylko niektóre z możliwości, jakie daje Wam urządzenie ogrodu z sosną w roli głównej!
Sosny mają mniejsze wymagania uprawowe od innych popularnie sadzonych w ogrodach drzew iglastych (wśród iglaków mniej wymagające w uprawie od sosen są tylko jałowce), co przekłada się na ich uniwersalność w komponowaniu przydomowych nasadzeń. Zapraszamy do zapoznania się z zestawieniem najbardziej interesujących – naszym zdaniem – gatunków i odmian tych roślin.
Gatunki tolerujące warunki miejskie
Sosna limba
Jest jednym z najbardziej atrakcyjnych gatunków tolerujących zasolenie, gwałtowne spadki temperatury, silne wiatry. Rośnie bardzo wolno – po 10 latach osiąga wysokość 100-150 cm. Posiada dekoracyjną sylwetkę – korona jest gęsta, długa, o kształcie jajowatym, z gałęziami do ziemi. Szyszki tej sosny są szybko niszczone przez wiewiórki, natomiast nasiona przywabiają wiele gatunków ptaków.
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Compacta Glauca’ | pokrój stożkowaty, igły niebieskozielone, wys. 3-5 m | atrakcyjna jako soliter, w grupach z niskimi iglakami, przy magnoliach i rododendronach |
| ‘Glauca’ | pokrój stożkowaty, igły niebieskozielone, wys. 3-4 m | atrakcyjna jako soliter, w grupach z niskimi iglakami, przy magnoliach i rododendronach |
| ‘Stricta’ | pokrój kolumnowy, igły niebieskawe, srebrzystoszare, wys. 10-15 m | duża dowolność w doborze nasadzeń z uwagi na szeroki zakres tolerancji względem odczynu gleby |
Sosna czarna
Gatunek ten radzi sobie jak żaden inny w warunkach bardzo zanieczyszczonego powietrza, silnych wiatrów, mrozów oraz suszy. Co więcej, sosna czarna jest bardzo wysoce odporna na atak chorób i szkodników. Posiada gęstą, ciężką koronę o ciemnozielonym zabarwieniu oraz długie, nastroszone igły.
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Globosa’ | pokrój owalny, igły ciemnozielone, wys. 2-3 m | wrzosy i wrzoścerośliny ogrodów skalnych |
| ‘Pierrick Bregeon’ | pokrój owalny, igły ciemnozielone, wys. 1 m | wrzosy i wrzośce, rośliny ogrodów skalnych, w grupach z niskimi iglakami, do uprawy pojemnikowej na taras lub balkon |
| ‘Spielberg’ | pokrój owalny, igły ciemnozielone, wys. 1-2 m | atrakcyjna jako soliter |
Sosna koreańska
W Polsce rośnie zaledwie kilka starych okazów tego gatunku. Sosna koreańska posiada ciekawe niebieskawe zabarwienie igieł i cechuje się wysoką odpornością na choroby i szkodniki. W uprawie należy dbać o stałą wilgotność podłoża – w warunkach suszy szybko zamiera.
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Dragon Eye’ | pokrój stożkowaty, igły intensywnie zielone z żółtymi przebarwieniami, wys. 7-8 m | atrakcyjna jako soliter |
| ‘Jack Corbit’ | pokrój stożkowaty, igły niebieskozielone, wys. 5-6 m | atrakcyjna jako soliter |
| ‘Silveray’ | pokrój stożkowaty, igły srebrzystoniebieskie, wys. 2,5-3 m | atrakcyjna jako soliter, w szpalerze |
Sosna wejmutka
Gatunek bardzo atrakcyjny ze względu na ładną, wyprostowaną sylwetkę oraz niezwykle cienkie igły pokryte białymi paskami nalotu woskowego, przez co sprawiają wrażenie niebieskawozielonych. Na pędach rozwijają się atrakcyjne szyszki osiągające długość 15-20 cm. Jest odporna na mrozy i zanieczyszczenia powietrza. Problemem w uprawie jest duża wrażliwość na rdzę wejmutkowo-porzeczkową, stąd należy unikać sadzenia tej sosny w bliskim sąsiedztwie krzewów porzeczek.
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Blue Shag’ | pokrój owalny, igły srebrzystoniebieskie, wys. 1-2 m | wrzosy i wrzośce na rabatach w małych ogrodach rośliny typowe dla ogrodów japońskich |
| ‘Minima’ | pokrój owalny, igły stalowozielone, wys. 1 m | duża dowolność w doborze nasadzeń z uwagi na szeroki zakres tolerancji względem odczynu gleby |
| ‘Nana’ | pokrój poduchowaty, igły niebieskawe, wys. 2 m | jałowiec płożący, bergenia sercowata, sasanka, smagliczka skalna, wilczomlecz mirtowaty, tojeść kropkowana |
| ‘Pendula’ | pokrój płaczący, igły srebrzystoniebieskie, wys. 5-10 m | atrakcyjna jako soliter |
Sosna drobnokwiatowa
Jest niewielkim, malowniczym drzewkiem, idealnym do małych ogrodów. Cechuje ją całkowita odporność na mróz oraz rdzę wejmutkowo-porzeczkową. Dekoracyjna ze względu na nieregularną koronę, oryginalną barwę igieł oraz zdolność zawiązywania dużej liczby szyszek.
Sosna plamistokora
Kora młodego drzewa jest mozaiką opalizującej zieleni, bieli i brązu. W miarę dojrzewania barwne plamy zanikają, a pień pokrywa się piękną kredowobiałą korą. Warto sadzić w miejscach, gdzie zostanie wyeksponowana dekoracyjna kora – na podniesionym tarasie lub przy narożniku budynku.
Kosodrzewina
Sosna ta jest krzewem o pokładających się giętkich gałęziach. W uprawie należy zapewnić jej odpowiednio dużo przestrzeni i unikać sadzenia w bardzo zwartych grupach z innymi roślinami – w przeciwnym razie z biegiem czasu zarośnie i zniszczy byliny, wkroczy na ścieżki lub zostanie zagłuszona przez silniej rosnące drzewa i krzewy. Cenne są przede wszystkim odmiany karłowe tego gatunku.
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Carsten’ | pokrój owalny, igły jasnozielone, jesienią złocistopomarańczowe, wys. 1 m | duża dowolność w doborze nasadzeń z uwagi na szeroki zakres tolerancji względem odczynu gleby |
| ‘Hesse’ | pokrój owalny, igły ciemnozielone, wys. 1-1,5 m | w grupach z drzewami i krzewami, rośliny ogrodów skalnych |
| ‘Humpy’ | pokrój półkulisty, igły ciemnozielone, wys. 0,5-1 m | wrzosy i wrzośce, rośliny ogrodów skalnych, do uprawy pojemnikowej na taras i balkon |
| ‘Lilliput’ | pokrój owalny, igły ciemnozielone, wys. 0,5 m | jodła jednobarwna, jodła koreańska ‘Blauer Eskimo’, świerk kłujący, jałowiec rozesłany, jałowiec płożący, jeżówka purpurowa, róża (np. ‘Robusta’, ‘Nevada’), do uprawy pojemnikowej na taras i balkon |
| ‘Mini Mops’ | pokrój owalny, igły ciemnozielone, wys. 0,5-1 m | rozchodnik, rojnik, żagwin, janowiec, sasanka, kostrzewa sina |
| ‘Mops’ | pokrój poduchowaty, igły ciemnozielone, wys. 1-2 m | w grupach z niskimi iglakami |
| ‘Mops Midget’ | pokrój poduchowaty, igły ciemnozielone, wys. 0,5 m | w grupach z niskimi iglakami |
| ‘Gnom’ | pokrój owalny, igły ciemnozielone, wys. 1-2 m | rośliny porastające brzegi oczek wodnych |
| ‘Laurin’ | pokrój owalny, igły ciemnozielone, wys. 1-2 m | rośliny ogrodów skalnych |
| ‘Ophir’ | pokrój poduchowaty, igły ciemnozielone latem, żółtopomarańczowe zimą, wys. 1-2 m | w grupach z niskimi iglakami, wrzosy i wrzośce |
| ‘Picobello’ | pokrój poduchowaty, igły ciemnozielone, wys. 0,5-1 m | kwitnące byliny, rośliny płożące np. jałowce |
| ‘Zundert’ | pokrój poduchowaty, igły jasnozielone latem, jasnozłote zimą, wys. 1-2 m | wrzosy i wrzośce, dereń biały ‘Sibirica’ |
Gatunki wrażliwe na mróz i warunki miejskie
Sosna pospolita
Podstawowy gatunek lasotwórczy w Polsce (rodzima sosna), a zatem roślina idealna dla spędzających zimę w kraju ptaków – jej nasionami żywią się m. in. dzięcioły, krzyżodzioby, głuszce (te ostatnie cenią sobie jako pokarm także igły sosnowe). Stare, swobodnie rosnące drzewa mają malownicze, parasolowate korony. Dekoracyjne jest również cynamonowe lub niekiedy żółtawe zabarwienie kory. W rejonach przemysłowych jej uprawa może być problematyczna ze względu na wrażliwość na zanieczyszczenia powietrza.
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Beuvronensis’ | pokrój owalny, igły ciemnozielone, niebieskawe, wys. 1-2 m | wrzosy i wrzośce, rośliny ogrodów skalnych |
| ‘Fastigiata’ | pokrój kolumnowy, igły niebieskawe, wys. 10-15 m | rośliny ogrodów skalnych |
| ‘Globosa Viridis’ | pokrój stożkowaty, igły ciemnozielone, wys. 3 m | atrakcyjna jako soliter |
| ‘Gold Coin’ | pokrój stożkowaty, igły jasnozielone latem, po przymrozkach złociste, wys. 2 m | rośliny o kontrastującej, ciemnej barwie ulistnienia |
| ‘Hillside Creeper’ | pokrój szeroki, pędy horyzontalne, igły niebieskozielone latem, po przymrozkach żółtawozielone, wys. 2-3 m | rośliny ogrodów skalnych |
| ‘Moseri’ | pokrój stożkowaty, igły jasnozielone, prawie żółte, wys. 1-2 m | rośliny ogrodów skalnych |
| ‘Sandringham’ | pokrój owalny, igły niebieskozielone, wys. 1-1,5 m | rośliny ogrodów skalnych, do uprawy pojemnikowej na taras i balkon |
| ‘Watereri’ | pokrój zbliżony do kulistego, igły niebieskie, wys. 3-5 m | wrzosy i wrzośce, rośliny ogrodów skalnych |
Sosna himalajska
Jest jednym z najładniejszych gatunków sosen. Posiada długie, zwisające igły o oryginalnej niebieskozielonej barwie, przy czym u młodszych drzew korona przybiera często jaśniejsze, srebrzyste zabarwienie. Dekoracyjne są także szyszki osiągające długość nawet 30 cm! Z uwagi na małą wytrzymałość tego gatunku na mrozy zaleca się uprawę w cieplejszych rejonach kraju, a więc głównie w Polsce zachodniej. Sosna himalajska jest ponadto wrażliwa na groźną chorobę – rdzę wejmutkowo-porzeczkową.
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Densa Hill’ | pokrój stożkowaty, igły niebieskozielone, wys. 5-7 m | atrakcyjna jako soliter |
| ‘Nana’ | pokrój luźny, szerokostożkowaty, igły srebrnoniebieskie, wys. 2-2,5 m | atrakcyjna jako soliter |
| ‘Zebrina’ | pokrój kolumnowy, zwarty, igły zielone, żółto paskowane, wys. 20-25 m | atrakcyjna jako soliter |
