Trawy to bogactwo gatunków i form. Ich zdolność przystosowywania się do zmiennych warunków glebowych, klimatycznych i różnych sposobów użytkowania jest zdumiewająca. W tym artykule dokonujemy przeglądu rodzajów trawników różniących się między sobą pełnioną funkcją, składem gatunkowym traw i zasadami pielęgnacji.
Jak wybrać rodzaj trawnika?
Dobór gatunków traw (i niekiedy innych roślin) na trawnik jest nie lada sztuką. Posiadanie odpowiedniej wiedzy teoretycznej może ułatwić to zadanie. Na początek przedstawimy Wam rodzaje trawników, uszeregowane od najmniej do najbardziej wymagającego pod względem pielęgnacji. Rodzaj trawnika określa jego przeznaczenie i sposób użytkowania, a zatem także zasady pielęgnacji (częstość koszenia, intensywność nawadniania itp.). Zanim więc wybierzecie się do sklepu ogrodniczego po zakup mieszanki, przedyskutujcie podstawowe kwestie:
- Jak często trawnik będzie użytkowany? Czy będzie często deptany? Czy obszar planowanego trawnika da się ominąć alternatywną drogą np. ścieżką? Czy będą z niego korzystały bawiące się w ogrodzie dzieci?
- W jakim celu zakładam trawnik? Czy chcę stworzyć zielone tło dla kompozycji kwiatowych, nasadzeń drzew i krzewów? A może planuję założenie ogrodowego boiska do gry w piłkę? Czy chcę, aby trawnik posłużył także innym organizmom odwiedzającym mój ogród (np. pszczołom, trzmielom, ptakom) i nie mam nic przeciwko pojawieniu się innych roślin niż trawy?
Podział trawników
Trawniki typu ekstensywnego
Znajdują zastosowanie jako założenia wielkoobszarowe, gdzie nakłady na ich pielęgnację muszą być zminimalizowane. Wymagają jedynie niewielu niezbędnych zabiegów. Wystarcza jednokrotne lub najwyżej czterokrotne koszenie w roku. Trawnik tego typu należy nawozić jedynie tyle, aby nie był zbyt rzadki oraz aby nie uległ zachwaszczeniu. Trawy uprawiane na trawnikach ekstensywnych powinny mieć silny system korzeniowy i niezbyt rozrośnięte pędy. Preferuje się stosowanie mieszanek łączących odmiany pastewne i gazonowe – więcej szczegółów na ten temat przedstawimy w drugiej części artykułu. Trawom często towarzyszą chwasty i rośliny kwitnące – zwłaszcza na trawnikach łąkowych.
Są to trawniki mniej efektowne, mają jednak inne cenne zalety: wydzielają substancje lotne – fitoncydy, działające bakteriobójczo, wzbogacają powietrze w korzystne dla człowieka jony ujemne (w takich warunkach lepiej regeneruje się wzrok i układ nerwowy) i charakteryzują się wysoką skutecznością pochłaniania toksyn z powietrza. Sposób użytkowania trawników niskonakładowych jest niekiedy określany jako Eko, Park.
| Pielęgnacja | Zagrożenie stresami | |||||||||
| liczba koszeń w roku | wys. koszenia (cm) | nawożenie | nawadnianie | wertykulacja | aeracja | susza | nadmiar wilgoci | deptanie | zacienienie | choroby i szkodniki |
| 2-3 | 6-7 | najczęściej tylko startowe | tylko podczas suszy | niekonieczna | niekonieczna | średnie | b. niskie | duże | dość duże | b. niskie |
Trawniki typu umiarkowanie intensywnego
Pełnią rolę miejsc odpoczynku i reprezentacyjnej oprawy budynków. Wymagają dość starannego przygotowania podłoża z dodatkiem torfu (na glebach lekkich, piaszczystych) lub torfu z piaskiem (na glebach ciężkich, gliniastych lub ilastych). W przypadku tego rodzaju trawników obecność organizmów, takich jak ptaki, owady czy krety jest niepożądana i prowadzi do uszkodzeń darni, co przekłada się na pogorszenie walorów estetycznych.
Szczególnym rodzajem trawników użytkowanych w sposób średnio intensywny są trawniki dywanowe. Charakteryzują się one wyrównaną, zwartą darnią, pięknym wybarwieniem, wytrzymałością na umiarkowane deptanie, równomiernym odrostem po skoszeniu i brakiem obecności chwastów. Najczęściej trawnik dywanowy stanowi monokultura, czyli taki typ założenia, w którym wykorzystano nasiona tylko jednego gatunku trawy. Inne ewentualnie pojawiające się gatunki traw i pozostałych roślin zielnych są natychmiast eliminowane. Ten typ użytkowania trawnika określa się także jako Relaks, a do zakładania stosuje się mieszanki traw gazonowych (najczęściej po 2 odmiany dla 1 gatunku trawy).
| Pielęgnacja | Zagrożenie stresami | |||||||||
| liczba koszeń w roku | wys. koszenia (cm) | nawożenie | nawadnianie | wertykulacja | aeracja | susza | nadmiar wilgoci | deptanie | zacienienie | choroby i szkodniki |
| 15-25 | 4-5 | 160-220 kg azotu rocznie | zalecane | zalecana | zalecana | duże | dość duże | dość duże | duże | b. duże |
Trawniki typu intensywnego
Stosuje się dla nich zamienne określenie – Sport. Należą tu trawniki koszone wielokrotnie w ciągu roku, regularnie zasilane nawozami i obficie podlewane. Trawy stosowane do zakładania tego typu murawy to specjalne odmiany gazonowe, w składzie mieszanki pojawia się po kilka odmian dla gatunku. Z zakładaniem trawników typu Sport związanych jest najwięcej szczegółów technicznych. Każda dyscyplina sportowa stawia inne wymagania co do jakości darni (przykładowo powierzchnia pola golfowego musi być pielęgnowana staranniej niż rekreacyjne boisko do piłki nożnej).
| Pielęgnacja | Zagrożenie stresami | |||||||||
| liczba koszeń w roku | wys. koszenia (cm) | nawożenie | nawadnianie | wertykulacja | aeracja | susza | nadmiar wilgoci | deptanie | zacienienie | choroby i szkodniki |
| 35-140 | 0,3-3 | 200-400 kg azotu rocznie | b. zalecane | b. zalecana | b. zalecana | b. duże | b. duże | b. duże | b. duże | b. duże |
Przedstawiony podział trawników jest umowny. Osoby zainteresowane, poszukujące więcej informacji w literaturze fachowej, mogą spotkać się z dużą dowolnością w nazewnictwie. Przykładowo:
- trawniki takie jak „przydomowy”, „parkowy”, „krajobrazowy”, „parkingowy” zakładane są najczęściej według typu Eko, Park;
- trawnik „rekreacyjny”, „reprezentacyjny”, „dekoracyjny” czy „dywanowy” często oznacza murawę zakładaną zgodnie z zaleceniami dla typu umiarkowanie intensywnego.
Należy również pamiętać, że rodzaj trawnika nie zawsze pokrywa się z typem jego użytkowania. Przykłady:
- boisko do piłki nożnej może być użytkowane intensywnie, czyli według typu Sport albo umiarkowanie intensywnie – według typu Relaks, a w wyjątkowych przypadkach (np. w niewielkich klubach sportowych) według typu Eko, Park;
- trawnik przydomowy może być użytkowany ekstensywnie (rzadko koszony i nawadniany przy praktycznie całkowitej rezygnacji z nawożenia) i przypominać łąkę kwietną. Możecie go również użytkować umiarkowanie intensywnie (regularnie koszony, nawadniany i nawożony), aby uzyskać jak najlepszy efekt estetyczny (równy, zielony dywan, podkreślający walory architektury i przydomowych nasadzeń).
Rodzaj podłoża a rodzaj trawnika
W poniższej tabeli przedstawiliśmy możliwości doboru rodzaju trawnika i mieszanki traw w zależności od warunków glebowych w Waszym ogrodzie. Przypominamy, że w celu pozyskania informacji na temat typu gleby, jej zwięzłości i zdolności do utrzymywania wody niezbędnej do wzrostu i rozwoju roślin należy pobrać próby glebowe i przesłać do Okręgowej Stacji Chemiczno-Rolniczej, która wykona odpowiednie badania (pisaliśmy o tym w artykule „Kalendarz prac w ogrodzie – marzec”).
Gleba luźna, piaszczysta, dość sucha
| Rodzaj trawnika | Przeznaczenie trawnika | Podstawowe gatunki w mieszance (%) – przykłady |
| ekstensywny | rekreacyjny, zajmujący duże powierzchnie, przeznaczony do wypoczynku i zabawy | kostrzewa czerwona rozłogowa – 20% kostrzewa owcza – 20% mietlica pospolita – 20% wiechlina łąkowa – 10% życica trwała – 10% komonica zwyczajna – 10% lucerna nerkowata – 10% |
| średnio intensywny | parkowy, dekoracyjny, do dużego ogrodu, szybko rozwijający się po wysiewie | kostrzewa czerwona rozłogowa – 30% kostrzewa owcza – 30% mietlica pospolita – 10% życica trwała – 20% lucerna nerkowata – 10% |
| kostrzewa owcza – 20% kostrzewa różnolistna – 40% życica trwała – 20% wiechlina łąkowa – 20% | ||
| przydomowy, dekoracyjny, stanowiący tło dla domu i architektury ogrodowej, szybko rozwijający się po wysiewie | kostrzewa czerwona rozłogowa – 25% kostrzewa owcza – 10% wiechlina łąkowa – 15% życica trwała – 30% koniczyna biała – 10% lucerna nerkowata – 10% | |
| sportowy, do zabaw z piłką, dość często użytkowany | kostrzewa czerwona rozłogowa – 20% mietlica pospolita – 20% wiechlina łąkowa – 45% życica trwała – 15% |
Gleba dość zwięzła, średnio wilgotna
| Rodzaj trawnika | Przeznaczenie trawnika | Podstawowe gatunki w mieszance (%) – przykłady |
| średnio intensywny | dywanowy, bardzo dekoracyjny, stanowiący tło dla rabat kwiatowych i architektury | kostrzewa nitkowata – 100% |
| kostrzewa czerwona rozłogowa – 100% | ||
| mietlica pospolita – 100% | ||
| parkowy, dekoracyjny, do dużego ogrodu, szybko rozwijający się po wysiewie | mietlica biaława – 30% wiechlina łąkowa – 30% życica trwała – 40% | |
| rekreacyjny, zajmujący duże powierzchnie, przeznaczony do wypoczynku i zabawy | kostrzewa czerwona rozłogowa – 30% wiechlina łąkowa – 30% życica trwała – 30% koniczyna biała – 10% | |
| intensywny | sportowy, bardzo często użytkowany, deszczowany, przystosowany m. in. do gry w piłkę nożną lub tenisa | wiechlina łąkowa – 80% życica trwała – 20% |
Gleba zmienna, silnie zróżnicowana pod względem uwilgotnienia
| Rodzaj trawnika | Przeznaczenie trawnika | Podstawowe gatunki w mieszance (%) – przykłady |
| ekstensywny | łąkowy, bardziej ekologiczny niż reprezentacyjny, zakładany np. w celu przywabienia owadów zapylających do ogrodu | kostrzewa czerwona rozłogowa – 25% mietlica biaława – 10% wiechlina łąkowa – 25% życica trwała – 30% komonica zwyczajna – 10% |
| przydomowy, dekoracyjny, stanowiący tło dla domu i architektury ogrodowej, powoli rozwijający się po wysiewie | kostrzewa czerwona rozłogowa – 30% kostrzewa owcza – 30% życica trwała – 25% koniczyna biała – 10% lucerna nerkowata – 5% | |
| średnio intensywny | parkowy, dekoracyjny, do dużego ogrodu, szybko rozwijający się po wysiewie | kostrzewa czerwona rozłogowa – 20% kostrzewa owcza – 15% kostrzewa różnolistna – 15% mietlica biaława – 15% wiechlina łąkowa – 20% życica trwała – 15% |
Drugą część artykułu poświęcimy gatunkom i odmianom traw wykorzystywanym do zakładania poszczególnych rodzajów trawników. Wiedza ta ułatwi Wam samodzielny dobór gatunków do mieszanki.
Jeden komentarz