Dzisiejszy artykuł poświęcamy roślinom, które jako jedne z niewielu mogą pochwalić się wyjątkowo długą historią uprawy w ogrodach, liczącą sobie blisko tysiąc lat. Piwonie, bo o nich mowa, to niezwykle ciekawa grupa roślin. Zachwycamy się nimi i chętnie gościmy je w naszych ogrodach, gdyż nie są zbyt kapryśne w uprawie i pięknie kwitną. Zapraszamy do zapoznania się z tajnikami uprawy tych urokliwych roślin.
Popularne w uprawie gatunki piwonii
Piwonia to inaczej peonia – drugie określenie wywodzi się z łacińskiej nazwy rośliny. Wyróżniamy piwonie bylinowe oraz krzewiaste. Najpopularniejsze w uprawie gatunki zaliczające się do bylin to m. in. piwonia lekarska oraz piwonia chińska. Z krzewów ulubienicą ogrodników jest m. in. piwonia krzewiasta oraz piwonia żółta. Kwiaty u piwonii pojawiają się zwykle na przełomie maja i czerwca, jednak, jeśli uprawiamy wczesne odmiany piwonii chińskiej, możemy doczekać się kwiatów już pod koniec kwietnia, zaś odmiany najpóźniejsze kończą kwitnienie w lipcu. Wybór odmian jest imponujący – piwonie kwitną w rozmaitych kolorach (różowy, fioletowy, purpurowy, żółty, biały, a nawet dwukolorowe!). Każda odmiana piwonii pachnie delikatnie, aromatem przypominającym róże. W zależności od gatunku i odmiany rośliny osiągają różną wysokość – piwonie bylinowe dorastają zazwyczaj od 30 cm do maksymalnie 1 m, natomiast krzewiaste mogą osiągnąć 0,5-2 m wysokości.
Upojnie pachnąca, bardzo dekoracyjna piwonia chińska, zwana różą bez kolców oraz piwonia lekarska, dały początek większości znanych odmian ogrodowych. Niekiedy można natknąć na kolekcjonerskie odmiany botaniczne piwonii, takie jak piwonia odmienna czy piwonia krymska. Wiele gatunków krzewiastych wyróżnia się dość egzotycznym wyglądem kwiatów i dorasta na większą wysokość – zaliczymy tu formy botaniczne piwonii krzewiastej lub piwonii Rocka. Wśród najbardziej cenionych odmian piwonii można wymienić ‘White Cap’ (dwukolorowa, płatki po zewnętrznej stronie mają ciemniejszy, malinowy odcień), ‘Madame de Vemeville’ (w odcieniu czystej bieli), ‘Karl Rosenfield’ (ciemnoczerwona), ‘Rubra Plena’ (wiśniowa), a także odmiany kwitnące w odcieniach różu – ‘Ursynów’, ‘Różowa Nasza’, ‘Rosea Plena’, ‘Władysława’.
Gdzie posadzić piwonie?
Piwonie najbujniej rosną na stanowisku słonecznym, na glebie przepuszczalnej, żyznej, stale lekko wilgotnej, o pH obojętnym lub lekko kwaśnym. Stanowisko półcieniste również będzie odpowiednie, jednak piwonie rosnące w zacienieniu mogą przybrać ciemniejszą barwę liści i zawiązać mniej pąków kwiatowych niż na stanowisku słonecznym. Lepsze rezultaty w uprawie uzyskamy na stanowisku, na którym piwonie wcześniej nie rosły. Piwonie najczęściej sadzimy w charakterze rabat jednogatunkowych, nie mieszając ich z innymi roślinami. Wówczas późną wiosną otrzymujemy wielobarwny i bujny ogród.
Uprawa piwonii w pigułce
Sadzenie
Sadzenie piwonii najlepiej przeprowadzić wczesną jesienią, od połowy sierpnia do połowy września. Wcześniej należy odpowiednio przygotować stanowisko – odchwaścić glebę i na kilka dni przed planowanym posadzeniem przekopać z kompostem. Zalecana rozstawa dla piwonii to 80×40 lub 90×50 cm, lub inaczej mówiąc, 2 rośliny na metr kwadratowy. Piwonie krzewiaste często są zaszczepione na korzeniach piwonii bylinowych, które odżywiają roślinę do chwili wytworzenia własnych korzeni. Czy to się uda, zależy od głębokości sadzenia – sadzonki kupione z gołym korzeniem umieszczamy w glebie na głębokości 10-15 cm, aby pierwsze pędy boczne znalazły się tuż nad ziemią. Przy sadzonkach zakupionych w doniczce, trzymamy się zasady, aby sadzić rośliny na takiej głębokości, na jakiej rosły w pojemniku. Rośliny nieszczepione, uzyskane z podziału lub z nasion, sadzimy tak, aby rozgałęzienie pędów znajdowało się tuż pod powierzchnią ziemi.
W pierwszym roku po posadzeniu warto oderwać pąki niezwłocznie po ich pojawieniu się – zabieg ten wzmacnia roślinę i przyspiesza jej rozwój.
Nawożenie
Nawożenie należy przeprowadzać corocznie, wiosną i jesienią przy zastosowaniu nawozów organicznych. Możemy również zdecydować się na preparat mineralny, najlepiej wieloskładnikowy (unikajmy mineralnych nawozów azotowych – zasilamy wówczas części wegetatywne roślin, a więc nie stymulujemy kwitnienia!), który możemy stosować od marca do września, zgodnie z instrukcją dołączoną do etykiety. W czasie suszy rośliny należy często podlewać, nie doprowadzając do przesychania podłoża.
Przycinanie
Zabiegiem, od którego najbardziej zależy sukces w uprawie piwonii, jest przycinanie. Wiosną warto przycinać gałęzie nad silnymi pączkami (końce pędów są zwykle przemarznięte i mają nieduże, słabe pączki) – zabieg ten wzmacnia rośliny i poprawia kwitnienie. Coroczne cięcie powinno być przeprowadzone we wrześniu, nie później niż do połowy miesiąca. Usuwamy wówczas martwe kwiatostany, owoce i kawałek gałęzi z 1-2 liśćmi.
Nie zapominajmy również o ściółkowaniu ziemi wokół krzewów w listopadzie. W tym celu możemy wykorzystać np. gałązki iglaste, słomę lub torf.
Dlaczego piwonie nie chcą zakwitnąć?
Zanim wymienimy możliwe przyczyny braku kwiatów u piwonii, warto pamiętać, że piwonia zwykle nie zakwita w pierwszym roku po posadzeniu. Co prawda jest rośliną długowieczną, która na jednym miejscu może rosnąć i corocznie wydawać kwiaty nawet przez 20 lat, mimo to, jej uprawa wymaga trochę cierpliwości. Pierwszych kwiatów zwykle doczekamy się 2-3 lata po posadzeniu.
Przesadzone piwonie długo się aklimatyzują.
Najlepiej więc dobrze przemyśleć wybór stanowiska, jeśli sadzimy ją w ogrodzie po raz pierwszy, aby w przyszłości uniknąć przesadzania, które opóźni i osłabi kwitnienie. Jeżeli jednak nie mamy innego wyjścia i musimy przesadzić roślinę, warto zastosować się do kilku zasad. Odpowiednim terminem na przeprowadzenie zabiegu jest przełom lata i jesieni. Piwonie mają wówczas możliwość ukorzenienia się przed nadejściem zimy i wypuszczenia pędów już kolejnej wiosny. Unikajmy przesadzania piwonii późną jesienią. Raczej nie zdążą się ukorzenić, a ponadto istnieje wysokie ryzyko przemarznięcia młodych pędów. W praktyce oznacza brak kwitnienia nawet przez najbliższe kilka lat. Idealna pora dnia na przesadzanie roślin to wieczór. Nie narażamy wtedy systemu korzeniowego na przeschnięcie wskutek silnego promieniowania słonecznego i wysokiej temperatury. Najlepsze warunki pogodowe to lekkie zachmurzenie i brak opadów.
Przystępując do przesadzania piwonii, należy zacząć od dokładnego obkopania rośliny z każdej strony. Czynność ta powinna być wykonana bardzo ostrożnie, aby nie uszkodzić systemu korzeniowego. Kolejny krok to przycięcie pędów – ich długość nad oczkiem (pąkiem o czerwonawym zabarwieniu) powinna wynosić ok. 3 cm. System korzeniowy powinien zostać oczyszczony strumieniem bieżącej wody. Mając w ten sposób przygotowane rośliny, oceniamy stan bryły korzeniowej. Znajdujemy miejsca, w których korzenie są najcieńsze – są to miejsca podziału. Usuwamy korzenie zaatakowane przez pleśń i uszkodzone, a następnie dzielimy karpę piwonii, wykorzystując przy tym sekator lub nóż ogrodniczy.
Piwonie posadzone zbyt głęboko mogą nie kwitnąć nawet przez kilka lat.
Roślinę należy więc posadzić na takiej głębokości, aby pąki były przykryte warstwą ziemi o grubości jedynie 4-5 cm. Jeżeli zakupiliście piwonie w doniczkach, nie umieszczajcie jej w glebie na głębokości większej niż rosła w pojemniku. Ważne, aby szyjka korzeniowa znalazła się tuż pod powierzchnią ziemi. W listopadzie młode sadzonki należy ściółkować grubą warstwą słomy, torfu lub choćby iglastych gałązek.
Karpy piwonii przy odmładzaniu zostały podzielone na zbyt małe kawałki.
Jednym ze sposobów rozmnażania piwonii, który możemy zastosować w zaciszu naszego przydomowego ogrodu, jest podział karp. Warto wykonać je u piwonii, które już długo rosną na danym stanowisku i zawiązują znacząco mniejszą liczbę pąków kwiatowych lub, jeżeli zależy nam na uzyskaniu większej liczby sadzonek, nie częściej niż co 2-3 lata. Po zaschnięciu liści wykopujemy rośliny wraz z całą bryłą korzeniową. Następnie dzielimy przy pomocy szpadla lub noża ogrodniczego na fragmenty składające się z 3-5 pędów oraz wiązki silnych, grubych korzeni. Powstałe przy podziale rany dobrze jest pokryć preparatem grzybobójczym, a następnie uzyskane sadzonki umieścić w glebie na niewielkiej głębokości ok. 3-5 cm.
Pąki kwiatowe przemarzły.
Choć piwonie są roślinami mrozoodpornymi, charakterystyczne dla klimatu Polski późnowiosenne przymrozki mogą mocno uszkodzić pąki kwiatowe, powodując ich zamieranie. Pąki są bardziej wrażliwe na przemarzanie niż inne części rośliny. W rezultacie tracą one szansę na dalszy rozwój. Niekiedy podobna sytuacja ma miejsce podczas bardzo suchej, bezdeszczowej wiosny – jeśli zaniedbamy podlewanie, nie doczekamy się kwiatów.
Piwonia w wazonie
Kwiaty piwonii utrzymują się w wazonie po ścięciu nawet do 10 dni. Aby udekorować nimi swój dom, należy ścinać je podczas pękania pąków, gdy kwiat nie jest jeszcze w pełni rozwinięty. Tuż po przyniesieniu ściętych pędów do domu, lekko podcinamy łodygi o 2-3 cm po skosie. Przycinanie powtarzamy regularnie, co około 2 dni. Przed umieszczeniem w wazonie usuwamy z łodyg najniżej wyrastające liście, najbardziej narażone na gnicie. Raz dziennie obowiązkowo zmieniamy wodę w wazonie.
Uprawiając piwonie, trzymajmy się zasady: im dłużej rośliny pozostaną w tym samym miejscu, tym więcej kwiatów będą wytwarzać. Zarezerwujcie dla nich słoneczne, dobrze wyeksponowane stanowisko, a z pewnością przykują uwagę każdego, kto odwiedzi Wasz ogród.
