Nawożenie organiczne – Nakarm swój trawnik naturalnie!

Nawożenie organiczne stanowi jedno z podstawowych założeń ogrodnictwa ekologicznego. O ile w tradycyjnych systemach uprawy nawozy organiczne są alternatywą dla nawozów mineralnych, tak w uprawach ekologicznych postrzegane są jako jedyna dopuszczalna możliwość ingerencji człowieka w odżywianie roślin. Takie podejście wynika z troski o środowisko naturalne, czystość gleby i wód, bezpieczeństwo ludzi i innych istot żywych, z którymi tworzymy układ wzajemnych zależności. W artykule wyjaśniamy, czym są nawozy organiczne, omawiamy ich wpływ na glebę i rośliny, a także radzimy, jak je stosować.

Jakie są korzyści nawożenia organicznego?

Zanim dowiemy się, które nawozy zaliczamy do grupy nawozów organicznych, zastanówmy się, czy uwzględnienie ich w planie nawożenia Waszego trawnika ma jakikolwiek sens. Otóż ma, i to jaki! Działanie nawozów organicznych jest bowiem wszechstronne:

• wpływają na gromadzenie się w glebie próchnicy, która jest mieszaniną związków chemicznych odpowiedzialnych za poprawę właściwości gleby oraz będących ważnymi składnikami odżywczymi roślin;
• ożywiają działalność mikroflory i mikrofauny glebowej – dzięki temu gleba zyskuje lepszą strukturę (m. in. wskutek zwiększenia aktywności dżdżownic), a tym samym korzenie roślin mogą ją skuteczniej penetrować w poszukiwaniu wody i składników pokarmowych;
• wpływają na wzrost intensywności krzewienia się traw, obfitość ich ulistnienia i rozwój korzeni – murawa zagęszcza się, szybciej zadarniając powierzchnię ogrodu, a trawnika nie szpecą łyse place;
• dostarczają roślinom niezbędnych makro- i mikroskładników pokarmowych;
• chronią darń przed niesprzyjającymi warunkami klimatycznymi – przykładowo w okresie bardzo suchego, upalnego lata na glebie regularnie zasilanej nawozami organicznymi skutki suszy nie będą tak dotkliwe dla roślin, gdyż tego typu nawożenie poprawia pojemność wodną podłoża, a my możemy ograniczyć częstotliwość podlewania;
• mają uniwersalne zastosowanie – poprawiają efekty uprawy roślin niezależnie od rodzaju podłoża. Nawożone organicznie gleby o zbyt luźnej strukturze (piaski i żwiry) zyskują pożądaną zwięzłość, dzięki czemu lepiej magazynują wodę i rozpuszczone w niej minerały, natomiast gleby zbyt ciężkie i zbite (gliny i iły) stają się lepiej dotlenione i szybciej się nagrzewają;
• działają powoli, a więc w zgodzie z naturą. Nawozy mineralne dają szybkie efekty, gwałtownie pobudzając wzrost traw. W efekcie ściany komórkowe blaszek liściowych stają się cieńsze i bardziej podatne na uszkodzenia mechaniczne oraz atak chorób i szkodników. Tak intensywny rozwój darni wymusza częstsze koszenie i uzupełnianie dawek nawozu co kilka tygodni. Choć na efekt działania nawozów organicznych należy trochę poczekać, to rozwój trawy po ich zastosowaniu jest bardzo zrównoważony, składniki pokarmowe uwalniają się wolniej, przez co nie ulegają stratom, ale zostają w pełni wykorzystane przez rośliny, a ponadto trawa ma większą odporność na stresy środowiskowe, rozwija silny i głęboki system korzeniowy. Intensywne krzewienie się i zagęszczanie darni przy jednoczesnym powolnym przyroście na wysokość pozwala ograniczyć koszenie. Nawozy organiczne są naturalne i bezpieczne dla roślin – nie ma ryzyka, że w niesprzyjających warunkach pogodowych liście ulegną poparzeniom, co często ma miejsce przy nawożeniu mineralnym. 

Ogólna zasada nawożenia organicznego

Do najlepszych nawozów organicznych na trawniki należą: kompost, ziemia inspektowa i nawozy torfowe. W każdym z tych nawozów trzeba zwrócić uwagę na rozdrobnienie i bardzo staranne, równomierne rozłożenie ich na powierzchni całego trawnika. W przypadku trawników wielkoobszarowych rozrzucanie nawozów przeprowadza się wąskimi pasami. Następnie przy użyciu żelaznych grabi wyrównuje się grubość warstwy. Czynności te najlepiej przeprowadzać wczesnym rankiem lub wieczorem, podczas pochmurnej pogody.

Nawozy organiczne do trawników

Kompost

Jego skuteczność w dużym stopniu determinuje materiał, z którego został wyprodukowany, stopień rozdrobnienia i wymieszania. Wiele przydatnych informacji dotyczących produkcji własnego kompostu znajdziecie w artykule „Kompost – nawóz dobry z natury”. Nawóz ten zabezpiecza darń przed wysychaniem, stwarza lepsze warunki rozkrzewiania się traw i przeciwdziała powstawaniu nieestetycznych, pustych miejsc w darni.

Ziemia inspektowa

Działa podobnie jak kompost, dostarczając trawnikowi składników pokarmowych oraz pożytecznych drobnoustrojów. Jej warstwa chroni murawę przed wiosennymi i jesiennymi przymrozkami oraz letnią suszą, stymuluje krzewienie się traw, a także poprawia wybarwienie roślin – po zastosowaniu tego typu nawozu darń jest żywo zielona. Otrzymywana jest z odpadów organicznych pozostałych po uprzątnięciu inspektów. 

Nawozy torfowe

Wprowadzają do gleby dużą ilość substancji organicznej, która w wyniku działalności mikroorganizmów glebowych zostaje przekształcona w cenną próchnicę. Nawozy te są bardzo dobrym źródłem podstawowego składnika plonotwórczego – azotu, natomiast zawartość innych niezbędnych roślinom minerałów jest w torfie stosunkowo niska. Nawozy te bardzo skutecznie chronią darń przed wyschnięciem. Z reguły łatwe do nabycia w sklepach ogrodniczych, jednak powinny pochodzić ze sprawdzonych źródeł – zdarza się, że torf jest zanieczyszczony nasionami chwastów. Najczęściej stosuje się torf niski, który nie zakwasza gleby w takim stopniu jak torf wysoki. Niepożądaną właściwością torfu jest zawartość trudno rozkładających się związków, które mogą wpływać hamująco na procesy rozkładu masy organicznej.

Gotowe nawozy organiczne

Wygodną alternatywą dla wymienionych powyżej nawozów są gotowe produkty – nawozy organiczne stosowane często przy uprawach ekologicznych. W nasze ofercie znajdziecie nawozy ekologiczne firmy Biogardena. Zachęcamy do zajrzenia do naszego sklepu. Nawozy organiczne są bezpieczne dla ludzi i zwierząt. Umożliwiają korzystanie z trawnika od razu po ich aplikacji. Zawierają azot wyłącznie w formie organicznej, który nie ulega wymywaniu w głąb profilu glebowego, jak ma to miejsce w przypadku nawozów mineralnych i jest skutecznie wykorzystywany przez rośliny. Można je stosować zarówno przed założeniem trawnika, a także pogłównie.

Nawożenie organiczne przed założeniem trawnika

W tym wypadku najlepiej sprawdzi się kompost – jest on najbogatszy w składniki pokarmowe, charakteryzuje się najbardziej zbilansowanym odczynem oraz najwyższą z omawianych w tym artykule nawozów aktywnością biologiczną. Przy zakładaniu trawnika powinniśmy użyć 10 l kompostu/m² powierzchni i wymieszać go w warstwie głębokości 10-20 cm. Jeśli dysponujemy kompostem wyprodukowanym z kory (to nie to samo co kora sosnowa stosowana jako ściółka rabat kwiatowych – taki materiał jest surowy i nierozłożony przez mikroorganizmy, a więc zupełnie bezużyteczny dla trawnika!), stosujemy dwukrotnie wyższą dawkę, jednak tylko na glebach o uregulowanym odczynie – ma on silniejsze właściwości zakwaszające niż tradycyjny kompost. 

Znakomicie sprawdza się również torf przy siewach jesiennych (wrzesień-październik) albo przypadających na okresy suszy – bardzo dobre rezultaty daje przykrycie wysianych nasion traw 1 cm warstwą nawozu. 

Nawożenie organiczne istniejącego trawnika

Dobrym wyborem będzie zastosowanie kompostu, który został wcześniej starannie rozdrobniony i przesiany przez sito o średnicy oczek 1-2 cm. Na trawnikach użytkowanych ekstensywnie, a więc łąkowych, niektórych przydomowych oraz rekreacyjnych zaleca się stosowanie dużych dawek kompostu – 3-6 kg/m² raz na cztery lata. Na trawnikach dekoracyjnych i sportowych kompost stosuje się częściej, raz do roku, jednak należy wówczas zmniejszyć dawki o około połowę. Najlepszym terminem stosowania kompostu jest jesień, choć nie ma przeciwwskazań, aby używać go jako nawozu także wiosną i latem. Rozłożoną na skoszonym trawniku warstwę kompostu należy obficie podlać.  

Jeśli zdecydujecie się wykorzystać ziemię inspektową, zaplanujcie nawożenie na wiosnę, po wykonaniu pierwszego koszenia. Nawóz należy przesiać przez sito o średnicy oczek 1,5 cm, pamiętając, że powinien być lekko wilgotny. Tak przygotowaną warstwę ziemi inspektowej o grubości 1 cm rozkłada się równomiernie na całej powierzchni trawnika.

Produkcja torfu stosowanego do celów nawozowych (do nawożenia trawnika najlepiej nadaje się torf niski) polega na wykopaniu surowca jesienią i ułożeniu w stosy pozostawione na czas zimy. Przed ułożeniem w pryzmy torf może być wzbogacony wapnem nawozowym albo mieszanką nawozową zawierającą najważniejsze składniki plonotwórcze (NPK, czyli azot, fosfor i potas). Przy zakupie torfu w sklepie ogrodniczym warto zwrócić uwagę czy nawóz zawiera tego typu dodatki. Jeśli pozyskujemy torf z innych źródeł, możemy wzbogacić go sami, stosując 5-7 kg wapna nawozowego oraz 3-5 kg mieszanki NPK (większe dawki na gleby suche i lekkie, mniejsze dawki na gleby gliniaste, dobrze magazynujące wodę). Do nawożenia trawnika stosujemy torf w ilości ok. 4 kg/m² jesienią, wczesną wiosną lub w okresie lata, rozkładając go równomiernie w warstwie o grubości 1 cm. Nie wolno używać torfu zbyt wilgotnego albo przesuszonego – po ściśnięciu w dłoni garści nawozu nie powinna wyciekać woda, jednak powinniśmy czuć, że torf jest wilgotny. 

Mamy nadzieję, że świadomi zalet nawożenia organicznego uwzględnicie opisane w tym artykule zasady w Waszej codziennej ogrodniczej praktyce. W każdym, nawet małym ogrodzie znajdzie się miejsce na kompostownik. Gorąco zachęcamy do rozpoczęcia przygody z ogrodnictwem ekologicznym – rośliny będą Wam wdzięczne!