Kalendarz prac w ogrodzie – listopad

To już ostatnia prosta przed zimą. Wszelkie działania podjęte w tym momencie, u kresu sezonu wegetacyjnego, będą rzutowały na kondycję roślin w przyszłym roku. Zapraszamy do zapoznania się z naszym poradnikiem na listopad. 

OGRÓD WARZYWNY

• Na początku miesiąca, jeśli temperatury nie spadają poniżej 0°C, możemy wysiać marchew i pietruszkę – będą wówczas gotowe do zbioru już wczesną wiosną. W tym celu wybieramy nasiona odmian wczesnych – marchew: ‘Amsterdamska’, ‘Kalina F1’, ‘Karo F1’, ‘Nektarina’ oraz pietruszka: ‘Kaśka’, ‘Lenka’. Siew przeprowadza się rzędowo, co 20-35 cm. Jeśli zima okaże się bezśnieżna, konieczne będzie przykrycie zagonu słomą lub łętami. 

• W pierwszej połowie miesiąca należy wykopać z gleby pietruszkę naciową przeznaczoną do pędzenia. W tym wypadku zbiory liści pietruszki powinny być zakończone we wrześniu lub październiku. W listopadzie korzenie przenosimy do jasnego pomieszczenia o temperaturze 10-15°C i sadzimy w wilgotnym podłożu. Do pędzenia wybieramy korzenie o długości około 8 cm i średnicy przy szyjce wynoszącej przynajmniej 0,5 cm. Pierwszy zbiór będzie możliwy po 12 tygodniach, kolejne co 2-3 tygodnie. 

• Czas wykopać warzywa korzeniowe (pasternak, skorzonerę, chrzan, późne odmiany marchwi). Jesienny zbiór najlepiej zakończyć w pierwszej dekadzie listopada.

• Obserwujmy szparagi. Sygnałem wchodzenia tych roślin w zimowy spoczynek jest zmiana wyglądu łodyg, które żółkną i zasychają. Aby chronić szparagi przed przemarznięciem, warto zabezpieczyć je warstwą mulczu – słomy, kompostu, kory, trocin, liści oraz trawy, jeśli posiadamy kosiarkę z funkcją mulczowania. 

• Zbiór liści jarmużu przeprowadzamy po wystąpieniu pierwszych przymrozków – ich walory smakowe będą wówczas najlepsze.

• Jeśli uprawiamy ozimy szpinak, roszponkę lub cebulę, należy przed spodziewanymi pierwszymi przymrozkami (zazwyczaj w połowie listopada) okryć zagony warstwą słomy. 

• Listopad to ostatni termin na przekopanie zagonów – szczegółowo pisaliśmy o tym zabiegu w artykule „Kompost – nawóz dobry z natury”. To również dobry czas na sprawdzenie odczynu gleby za pomocą kwasomierza i – w razie konieczności – wykonanie wapnowania. 

ROŚLINY SADOWNICZE

• Początek miesiąca to czas zbioru późno dojrzewających odmian malin np. ‘Polonez’, ‘Poranna Rosa’. Po zakończeniu zbiorów krzewy należy przyciąć tuż nad ziemią. 

• Po połowie miesiąca pobieramy zrazy z drzew i krzewów owocowych. Wybieramy tegoroczne przyrosty bez objawów porażenia przez choroby i szkodniki. Zrazy powinny mieć długość minimum 30 cm oraz grubość 8-10 mm i posiadać 10 oczek (pąków). Pobieramy je za pomocą specjalnego noża tzw. szczepaka. Zrazy przechowujemy do wiosny we wcześniej wykopanym i podsypanym wilgotnym piaskiem płytkim dołku na działce, przykrywając je dodatkowo liśćmi, torfem lub trocinami. Dobrym miejscem na przechowanie zrazów jest również piwnica, gdzie umieszczamy pojemniki wypełnione ziemią uniwersalną i wkładamy w nie zrazy na 1/3 długości pędów. Przez cały okres zimy kontrolujemy wilgotność ziemi – powinna być stale wilgotna, ale nie mokra. Wiosną będziemy mogli zaszczepić przechowane przez zimę zrazy na odpowiednio dobranych podkładkach – jest to metoda rozmnażania roślin sadowniczych, umożliwiająca uzyskanie większej liczby egzemplarzy ulubionej odmiany przy niewielkich nakładach finansowych, a także regulację siły wzrostu tejże odmiany.

• Po wystąpieniu pierwszych przymrozków zbieramy owoce aronii. Ich cierpkość będzie znacznie mniejsza.

OGRÓD OZDOBNY I TRAWNIK

• Przeglądamy przechowywane w torfie karpy dalii, kłącza paciorecznika oraz bulwy begonii. Torf powinien być stale lekko wilgotny. 

• Koniec listopada to dobry moment, aby zadołować rośliny, które zimą zamierzamy rozmnożyć przez sadzonki korzeniowe. Maki wschodnie, dziewięćsiły, zawilce japońskie, mikołajki i bodziszki wykopujemy z dużą bryłą korzeniową. Następnie przenosimy je do chłodnej piwnicy lub nieogrzewanego garażu i przechowujemy w niewielkich koszach lub ażurowych skrzynkach. W styczniu zrobimy z nich sadzonki.

• Przed spodziewanym długoterminowym spadkiem temperatury poniżej 0°C należy zaopatrzyć się w materiały niezbędne do ochrony roślin przed mrozem. Okrycia wymagają m. in.:

– regularnie przycinane formowane odmiany bukszpanów, cyprysików, sosen, świerków, żywotników (biała agrowłóknina);

– hortensja ogrodowa, ketmia syryjska (tkanina jutowa lub gruba agrowłóknina);

– róża, budleja, milin, różanecznik (kopczyk z ziemi ogrodowej na ok. 30 cm wysokości);

– wrzosy, wrzośce i inne byliny (stroisz lub warstwa suchych liści).

• Regularnie grabimy liście z trawnika. Możemy wykorzystać je na kompost, jednak uwaga na liście dębu! Te rozkładają się zdecydowanie wolniej niż pozostałych gatunków zrzucających liście na zimę, stąd nie powinny być umieszczane w pryzmie kompostowej.

Dziękujemy Państwu za zapoznanie się z kolejnym artykułem z cyklu „Kalendarz ogrodnika” i zachęcamy do rozplanowania jesiennych prac w ogrodzie zgodnie z naszym poradnikiem. Solidne przygotowanie ogrodu do zimy z pewnością zaprocentuje wiosną, ciesząc nasze oczy soczystą zielenią i tęczowymi barwami kwiatów.