„Dieta” naszego trawnika nie powinna wyglądać tak samo przez cały okres wegetacji. Murawa wykazuje zróżnicowane zapotrzebowanie na poszczególneskładniki pokarmowe w zależności od fazy rozwojowej. Na co zwrócić uwagę przy wyborze jesiennego nawozu? Jak zwiększyć efektywność zabiegu? Jakie czynniki wpływają na termin i częstotliwość nawożenia? Krok po kroku wprowadzamy w tajniki jesiennego nawożenia trawnika.
W artykule opisujemy:
Zabiegi pielęgnacyjne przed aplikacją nawozu
- Usuwanie opadłych liści
Wykonane w tradycyjny sposób, czyli przy użyciu grabi, niesie ze sobą szereg korzyści – wraz z liśćmi usuwane są martwe źdźbła trawy, niszczone są jaja szkodników, a ponadto natrawniku nie tworzy się warstwa filcu, utrudniająca pobieranie nawozów. Wykorzystanie dmuchawy pozwala zaoszczędzić czas ogrodnika, jednak pozbędziemy się wówczas jedynie opadłych liści. Wiele modeli, oprócz funkcji odkurzacza, wyposażonych jest także w rozdrabniacz, dzięki któremu objętość usuwanych liści maleje nawet o 90%, co przekłada się na rzadszą wymianę worka w urządzeniu.
- Wertykulacja
Celem zabiegu jest usunięcie filcu – obumarłych resztek roślinnych, blokujących dopływ wody i powietrza do systemu korzeniowego. Optymalnym terminem jest koniec sierpnia i wrzesień, aby trawa zdążyła zregenerować się przed nadejściem zimy. Zabiegu nie planujemy na trawnikach dwuletnich lub młodszych. Poprzedzoną koszeniem wertykulację należy przeprowadzić na głębokość około 5-15 mm przy pomocy cichego i przyjaznego środowisku wertykulatora elektrycznego, wygodnego w użyciu, niewymagającego kabla wertykulatora spalinowego lub łączącego zalety obu poprzednich typów wertykulatora akumulatorowego. Do pielęgnacji trawnika o powierzchni do 200 m2 wystarczy urządzenie o mocy około 500 W, natomiast dla powierzchni większej niż 800 m2 sprawdzi się wertykulator o mocy wynoszącej przynajmniej 1800 W. Najmocniejsze silniki znajdziemy w gamie modeli urządzeń spalinowych. Warto zwrócić uwagę na możliwość regulacji zarówno głębokości, jak i szerokości roboczej – mniejsza szerokość zapewnia większą mobilność i łatwiejsze dotarcie do trudno dostępnych połaci murawy, z kolei większa szerokość umożliwia większą wydajność pracy urządzenia. Po zakończonym zabiegu pamiętajmy, aby dokładnie zgrabić warstwę filcu.
- Aeracja
Zabieg ten służy poprawie stosunków powietrzno-wodnych w obrębie systemu korzeniowego. Na glebie o prawidłowej strukturze woda nie tworzy kałuż, tylko swobodnie przenika wraz ze składnikami pokarmowymi do głębszych warstw profilu glebowego. Aerację przeprowadzamy po uprzednio wykonanej wertykulacji, oba zabiegi możemy wykonać w tym samym dniu. Warto podkreślić, że jesienna aeracja nie jest konieczna na lekkich glebach piaszczystych, które charakteryzują się dobrą przepuszczalnością dlawody i powietrza, wymagają jej natomiast zlewne grunty gliniaste. Darń nakłuwamy na głębokość około 5-10 cm przy użyciu wideł, nakładek na obuwie wyposażonych w metalowe kolce lub aeratora napędzanego silnikiem. Powstałe w glebie otwory podsypujemy piaskiem o średnicy ziaren 1-2 mm. Jako wsparcie dla mechanicznej aeracji trawnika zaleca się zastosować aerator w płynie, zasilający glebową pulę pożytecznych mikroorganizmów i przyspieszający mineralizację resztek organicznych pozostałych po koszeniu.
- Koszenie
Zabieg ten jest niezbędny każdorazowo przed aplikacją nawozu. Wysokość jesiennego koszenia powinna wynosić około 5-6 cm. Wyjątkiem jest koszenie poprzedzające zabiegi wertykulacji i aeracji – wówczas ścinamy źdźbła nisko, na wysokość około 2-3 cm.
Wybór nawozu
Na rynku dostępna jest cała gama jesiennych nawozów do trawnika – są to gotowe mieszanki substancji chemicznych, skomponowane w taki sposób, aby poprawić kondycję roślin po upalnym, suchym lecie oraz zasilić glebę w składniki odżywcze, które będą mogły zostać wykorzystane przez rośliny z początkiem wegetacji wiosną. W przeciwieństwie do nawozów wieloskładnikowych o działaniu zagęszczającym darń, wzbogaconych w mikroelementy, nawozy jesienne zawierają śladowe ilości azotu lub nie zawierają go wcale. O ile azot stanowi główny składnik plonotwórczy, dostarczany wraz z nawozami przez lwią część sezonu wegetacyjnego, stosowanie tego pierwiastka od sierpnia na takich samych zasadach jak wiosną i wczesnym latem jest błędem, który może wiele kosztować. Pobudzanie trawy do wzrostu w okresie przechodzenia w fazę zimowego spoczynku obniżawytrzymałość roślin na oddziaływanie czynników stresowych.
W składzie jesiennych nawozów znajdziemy takie minerały jak:
- fosfor – pierwiastek ten nie jest dostępny dla roślin od razu po zastosowaniu nawozu, jego związki słabo przemieszczają się w glebie, a fosforany łatwo wchodzą w reakcje z innymi jonami obecnymi w roztworze glebowym, tworząc związki niedostępne dla roślin. Jesienna aplikacja nawozu fosforowego umożliwi akumulację składnika w głębszych warstwach gleby, co wiosną zadziała stymulująco na rozwój korzeni. Na przyswajalność fosforu ograniczająco wpływa nieprawidłowy odczyn gleby (niższy niż 5,5 lub wyższy niż 7,0), susza lub ulewne deszcze (albo zbyt obfite podlewanie), łączenie z nawozami wapniowymi, nadmiar azotu azotanowego w glebie, nieprawidłowa, zbyt zbita struktura gleby, obecność filcu w darni. Fosfor poprawia korzenienie się trawy, efektywność fotosyntezy i przyswajalność potasu.
- potas – składnik łatwo wymywany poza zasięg korzeni na lekkich glebach piaszczystych i silnie wiązany z cząsteczkami cięższych gleb gliniastych, odpowiedzialny za gospodarkę wodną roślin. Na jego przyswajalność ograniczająco wpływa nieprawidłowy odczyn gleby (niższy niż 5,5 lub wyższy niż 7,0), susza i wysokatemperatura, deficyt fosforu, nadmiar magnezu;
- magnez – bardzo ruchliwy pierwiastek, łatwo wymywany w głąb profilu piaszczystych gleb lekkich, odgrywający ważną rolę w kształtowaniu struktury gleby, poprawia sztywność i wytrzymałość pędów. Jego pobieranie jest utrudnione w warunkach silnego zakwaszenia gleby, nadmiaru wapnia, potasu i azotu azotanowego.
Rozwiązaniem godnym polecenia są nawozy o kontrolowanym uwalnianiu składników. Otoczkowane granule pod wpływem wilgoci uwalniają do roztworu glebowego jony. Szybkość działania nawozu uzależniona jest od temperatury gleby – poniżej 6°C uwalnianie składników zostaje zahamowane, przez co nie „uciekają” one do głębszych warstw gleby, poza zasięg systemu korzeniowego. Jest to niewątpliwa zaleta tego typu nawozów.
Wybór nawozu zawsze powinien być poprzedzony kontrolą odczynu gleby za pomocą pehametru. W ten sposób nie stwarzamy ryzyka przenawożenia murawy ani nie doprowadzamy do uwstecznienia pierwiastków w glebie (np. stosowane jednocześnie związki fosforu i wapnia tworzą substancje nierozpuszczalne w roztworze glebowym, a tym samym niedostępne dla roślin). Na glebie o zbyt niskim odczynie pH polecamy zastosować granulowane wapno do odkwaszania trawników co najmniej miesiąc przed planowanym nawożeniem. W przypadku gleby zbyt zasadowej zaleca się zastosowanie nawozu o działaniu zakwaszającym np. superfosfatu granulowanego, dodatkowo wzbogacającego glebę w fosfor, który może być stosowany jednocześnie z nawozami potasowymi. Więcej informacji na temat wpływu nawozów na odczyn gleby oraz ogólnych zasad mieszania ze sobą poszczególnych substancji chemicznych przedstawimy w osobnym artykule.
Terminy nawożenia i sposoby aplikacji nawozów
Jesienne nawożenie trawnika zazwyczaj przeprowadza się dwukrotnie – pierwszy raz pod koniec sierpnia, drugi raz na przełomie września i października. O częstotliwości nawożenia decyduje ponadto sposób użytkowania trawnika, jego wiek oraz czynniki pogodowe. W przypadku trawników użytkowanych w sposób intensywny, minimum pięcioletnich, narażonych w okresie letnich miesięcy na wysokie temperatury i susze zaleca się aplikowanie jesiennych nawozów w trzytygodniowych odstępach, począwszy od sierpnia, kończąc w pierwszej połowie października. Jeśli trawnik zakładaliśmy jesienią, zaczekajmy z nawożeniem do wiosny, aby uniknąć nadmiernego pobudzenia wzrostu młodych roślin przed nadejściem zimy. Bardzo istotne jest równomierne wysianie nawozów, aby uniknąć niepożądanego zjawiska wypalenia trawy, będącego efektem zastosowania zbyt dużego stężenia składników pokarmowych w jednym miejscu. Nawóz aplikujemy, w zależności od wielkości powierzchni murawy, ręcznie lub za pomocą siewnika, dzieląc dawkę na pół i wysiewając w dwóch krzyżujących się kierunkach. Zabieg należy przeprowadzić w pochmurny dzień, gdy źdźbła trawy są suche, a gleba lekko wilgotna. Idealną sytuacją jest zaaplikowanie składników pokarmowych przed spodziewanymi opadami deszczu – w innym wypadku nie wolno zaniedbywać obowiązku równomiernego podlania nawiezionej powierzchni.
