Sprawdzą się jako rośliny okrywowe, nieformowane żywopłoty, nasadzenia szpalerowe, efektowne solitery czy ozdoby balkonów i tarasów. Tak wielozadaniowymi roślinami są jałowce. Co więcej, w trudnych warunkach, takich jak długotrwałe susze czy późne wiosenne przymrozki, krzewy te radzą sobie jak żadne inne. Jałowiec to Wasz ogrodowy ‘must have’!
Ogólne informacje o jałowcach
Jałowce to rośliny dwupienne.
Oznacza to, że z reguły na jednej roślinie występują wyłącznie kwiaty męskie bądź wyłącznie kwiaty żeńskie. Okazy żeńskie, z wieloma niebieskimi szyszkojagodami, są zwykle bardziej efektowne, a ponadto możemy spodziewać się odwiedzin ptaków w ogrodzie. Aby zwiększyć szanse na pojawienie się szyszkojagód, warto, aby w pobliżu egzemplarza żeńskiego znalazła się roślina o kwiatach męskich – pyłek jałowców jest przenoszony przez wiatr.
Starsze egzemplarze są trudne do przesadzania.
Mimo że system korzeniowy jałowców rozwija się płytko pod powierzchnią gleby, jest on bardzo rozbudowany. Przed posadzeniem warto dobrze zastanowić się, gdzie umiejscowimy roślinę.
Młode jałowce uprawiane w pojemnikach, zakupione od szkółkarzy przyjmują się bardzo dobrze.
Sadzenie do gruntu najlepiej przeprowadzić od marca do września, w niezamarzniętą glebę. Wykopujemy dołek o średnicy ok. 30 cm i głębokości podobnej do tej, na jakiej roślina rosła w szkółce. Po posadzeniu roślinę należy podlać. Możemy także rozsypać wokół niej warstwę ściółki (np. kory), aby ograniczyć rozwój chwastów i parowanie wody.
Jałowce do rozwoju potrzebują dużo słońca.
Na stanowiskach cienistych mogą tracić igły i osiągać niezbyt gęsty pokrój. Warto sadzić je w południowej części ogrodu.
Wymagania wodne i pokarmowe jałowców są bardzo skromne.
Większość gatunków wymaga podlania jedynie po posadzeniu – na zbyt wilgotnym stanowisku rośliny mogą chorować, a nawet zamierać. Nawożenie najlepiej przeprowadzać raz w miesiącu od marca do połowy lipca, stosując nawóz do krzewów iglastych. Następnie zmieniamy nawóz na tzw. jesienny i aplikujemy go tylko raz w sezonie – pod koniec sierpnia. Zalecane dawki nawozów znajdziemy na opakowaniu. Jeśli uprawiamy jałowce na glebie piaszczystej (jest to najlepszy typ gleby do uprawy tych roślin), stosujemy połowę zalecanej dawki nawozu jesiennego, aby cenne składniki pokarmowe nie zostały zbyt szybko wypłukane w głąb profilu glebowego, a tym samym stały się niemożliwe do pobrania przez rośliny (jałowce korzenią się płytko). Do pierwszego wiosennego nawożenia jałowców możemy również zastosować nawóz długo działający typu 100 dni – rezygnujemy wówczas z comiesięcznego aplikowania nawozu do krzewów iglastych (do dokarmiania tego typu nawozem możemy wrócić po 3 miesiącach, czyli w czerwcu. Jeśli jednak pominiemy którąkolwiek dawkę nawozu, nie przejmujmy się – mało wymagające w uprawie jałowce są wyjątkowo wytrzymałe na brak składników pokarmowych). Jeśli igły jałowców są słabo wybarwione, warto przynajmniej raz w sezonie, w terminie od marca do lipca, zaaplikować nawóz do iglaków ze zwiększoną zawartością magnezu. Nie zaleca się sadzenia jałowców na intensywnie nawożonym trawniku.
Przycinanie.
Zwykle jałowce nie wymagają specjalistycznego cięcia. Wolno rosnące jałowce (karłowe odmiany jałowca pospolitego, jałowiec płożący i jałowiec sabiński w odmianie ‘Tamariscifolia’) długo zachowują swój naturalny, dekoracyjny pokrój. Nie musimy przycinać ich corocznie, tylko w zależności od potrzeb, np. ucinając gałązki zarastające ścieżkę (najlepiej zrobić to wiosną). Jałowce docenią także amatorzy formowanych żywopłotów – wymienione w tym artykule gatunki nadają się do strzyżenia i formowania w podobnym stopniu jak żywotniki i cyprysiki.
Wymienione w tym artykule gatunki jałowców są odporne na mrozy (nie wymagają okrywania na zimę), warunki wielkomiejskie i rejonów przemysłowych.
Jałowiec pospolity
Gatunek ten występuje w wielu odmianach o zróżnicowanym pokroju, co czyni go godnym zainteresowania zarówno właścicieli małych, jak i dużych ogrodów. Jest bardzo odporny na mrozy i susze – wyjątkiem jest odmiana ‘Hibernica’, którą należy sadzić w miejscach osłoniętych od wysuszających wiatrów zimowych.
| Odmiana | Barwa igieł | Wysokość po 10 latach uprawy [m] | Pokrój | Zastosowanie |
| ‘Arnold’ | niebieskawa | 1,5-2 | kolumnowy | rabaty z karłowymi iglakami;wrzosowiska |
| ‘Blue Fox’ | niebieskawa | 1,5-2 | wyprostowany | soliter;wrzosowiska;zestawienia z innymi iglakami |
| ‘Bruns’ | niebieskawa, spodem ciemnozielona | 2,5-3 | kolumnowy | wrzosowiska;zestawienia z innymi iglakami |
| ‘Compressa’ | ciemnozielona | 0,8-1 | kolumnowy | soliter;ogrody skalne i wrzosowiska |
| ‘Cracovia’ | niebieskawa | 1,5-2 | kolumnowy | ogrody skalne i wrzosowiska; szpaler (sadzić co 50-60 cm) |
| ‘Gold Cone’ | złocista | 1,5-2 | w młodym wieku jajowaty, później kolumnowy | szpaler (sadzić co 50-60 cm);ogrody skalne i wrzosowiska;soliter |
| ‘Hibernica’ | ciemnozielona | 1,5-2 | kolumnowy | szpaler (sadzić co 50-60 cm);ogrody skalne i wrzosowiska;soliter |
| ‘Horstmann’ | ciemnozielona | 1,5-2 | płaczący | duże ogrody skalne i wrzosowiska |
| ‘Meyer’ | niebieskozielona | 2-3 | kolumnowy | szpaler (sadzić co 50-60 cm) |
| ‘Oblonga Pendula’ | jasnozielona, zimą lekko brązowieje | 1,5-2 | nieregularny | soliter |
| ‘Sentinel’ | niebieskawa | 1,5-2 | wąskokolumnowy | soliter;ogrody skalne i wrzosowiska |
| ‘Suecica Aurea’ | złocista | 1,5-2 | kolumnowy | nieformowane żywopłoty;ogrody skalne i wrzosowiska |
Jałowiec sabiński
Decydując się na uprawę tego gatunku w swoim ogrodzie, należy wziąć pod uwagę jego ekspansywność. Jałowiec sabiński potrafi osiągnąć średnicę nawet 10 m lub większą, potrzebuje zatem dużo wolnej przestrzeni do rozwoju. Choć rośnie raczej powoli, przesadzanie w starszym wieku zwykle nie udaje się. Posiada dekoracyjną sylwetkę z szeroko rozpostartymi miotlastymi gałęziami, które pokładają się po ziemi i mogą nawet zakorzeniać się w podłożu. Cała roślina jest silnie trująca – prace pielęgnacyjne zaleca się wykonywać w rękawicach ogrodniczych oraz stroju zakrywającym nogi i ramiona. Warto wiedzieć, że gatunek ten jest jednym z dwóch żywicieli groźnego patogenu wywołującego chorobę – rdzę jałowcowo-gruszową. Jeśli nasz jałowiec sabiński rośnie w pobliżu gruszy, należy profilaktycznie stosować środek grzybobójczy o działaniu systemicznym w terminie od kwietnia do października, około raz na miesiąc. Gdy na profilaktykę będzie już za późno i zaobserwujemy na pędach jałowca galaretowate, pomarańczowe narośla, porażone gałęzie należy spalić, a rany po cięciu posmarować maścią ogrodniczą.
| Odmiana | Barwa igieł | Wysokość po 10 latach uprawy [m] | Pokrój | Zastosowanie |
| ‘Blaue Donau’ | niebieskawa | 0,5 | rozłożysty | ogrody skalne i wrzosowiska |
| ‘Knap Hill’ | niebieskozielona | 0,5 | rozłożysty | ogrody skalne i wrzosowiska |
| ‘Tam No Blight’ | niebieskozielona | 0,5 | płożący | roślina okrywowa |
| ‘Tamariscifolia’ | ciemnozielona | 0,3-0,5 | płożący | wrzosowiska;roślina okrywowa |
Jałowiec wirginijski
Jałowiec ten występuje w wielu odmianach ogrodowych o różnej sylwetce i różnym zabarwieniu. Już w 1. roku uprawy wytwarza dekoracyjne ciemnoniebieskie szyszkojagody. Ma nieco wyższe od pozostałych jałowców wymagania wodne – podłoże, w którym rośnie powinno być stale lekko wilgotne.
| Odmiana | Barwa igieł | Wysokość po 10 latach uprawy [m] | Pokrój | Zastosowanie |
| ‘Burkii’ | stalowoniebieska | 2-3 | stożkowy | zestawienia kolorystyczne z krzewami i drzewami liściastymi o czerwonym ulistnieniu oraz iglakami |
| ‘Canaertii’ | ciemnozielona | 2-3 | kolumnowy | szpaler (sadzić co 70-80 cm) |
| ‘Glauca’ | niebieskawa | 2-2,5 | stożkowy | zestawienia z innymi iglakami w większych ogrodach |
| ‘Skyrocket’ | niebieskawa | 2-3 | kolumnowy | szpaler (sadzić co 80-100 cm) |
Jałowiec płożący
Jest doskonałą rośliną okrywową – to najniższy z płożących się jałowców, ma prawie przyziemny pokrój i z powodzeniem zastąpi trawnik, zwłaszcza na miejscach suchych i nieurodzajnych. Zalecana gęstość sadzenia to 2 sztuki na metr kwadratowy. Występuje w odmianach o niebieskawym lub szarozielonym zabarwieniu igieł, które jesienią często przybierają charakterystyczny fioletowy odcień. Odmiany ‘Blue Chip’ i ‘Wiltonii’ nadają się do wyprowadzania atrakcyjnych form piennych – wystarczy u podstawy krzewu wbić palik, przy którym będzie prowadzony najsilniejszy pęd.
| Odmiana | Barwa igieł | Wysokość po 10 latach uprawy [m] | Pokrój | Zastosowanie |
| ‘Agnieszka’ | błękitnoszara | 0,3-0,4 | płożący | tworzenie zwartych powierzchni |
| ‘Blue Chip’ | niebieskawa | 0,2 | płożący | tworzenie zwartych powierzchni; ogrody skalne i wrzosowiska |
| ‘Lime Glow’ | cytrynowa | 0,3-0,4 | płożący | tworzenie zwartych powierzchni; ogrody skalne i wrzosowiska |
| ‘Prince of Wales’ | ciemnozielona | 0,1-0,2 | płożący | tworzenie zwartych powierzchni; ogrody skalne i wrzosowiska |
| ‘Wiltonii’ | niebieskawa | 0,1-0,2 | płożący | tworzenie zwartych powierzchni;do uprawy w dużych pojemnikach |
Jałowiec łuskowaty
Gatunek ten charakteryzuje się mniejszą odpornością na mrozy od innych jałowców – na zimę zaleca się osłanianie agrowłókniną. Bywa kapryśny w uprawie – wskazane sadzenie w miejscach osłoniętych od wiatru, ciepłych i nasłonecznionych. Jest bardzo dekoracyjny – występuje w formie wyprostowanego lub rozpostartego krzewu i posiada intensywnie „niebieską” barwę igieł. Najładniej prezentują się młode okazy, w starszym wieku rośliny te tracą zwykle dużo bocznych gałązek i stają się ogołocone od dołu. Aby tego uniknąć, należy przycinać już młode krzewy.
| Odmiana | Barwa igieł | Wysokość po 10 latach uprawy [m] | Pokrój | Zastosowanie |
| ‘Blue Star’ | niebieskawa | 0,3-0,5 | nieregularny | ogrody skalne i wrzosowiska; do uprawy w pojemnikach |
| ‘Golden Flame’ | pstra | 0,3-0,5 | rozłożysty | ogrody skalne; w grupach z zadarniającymi bylinami; w zestawieniach z karłowymi sosnami i płożącymi jałowcami |
| ‘Meyeri’ | stalowoniebieska | 1,5 | wyprostowany | soliter;szpaler (sadzić co 50-60 cm) |
Jałowiec rozesłany
Jest dobrym krzewem okrywowym. Należy starannie dobrać stanowisko – powinno być osłonięte od mroźnego wiatru. Po przemarznięciu igły brązowieją i długo pozostają na gałązkach, co szpeci rośliny.
| Odmiana | Barwa igieł | Wysokość po 10 latach uprawy [m] | Pokrój | Zastosowanie |
| ‘Bonin Isles’ | niebieskawa | 0,2-0,3 | płożący | do uprawy w pojemnikach |
| ‘Kishiogima’ | jasnozielona | 0,2-0,5 | płożący | ogrody skalne;rabaty z karłowymi iglakami |
| ‘Nana’ | niebieskawa | 0,2-0,3 | płożący | do uprawy w pojemnikach |
Jałowiec chiński
Wartość dekoracyjna tego gatunku jest podobna do jałowca wirginijskiego. Już młode okazy jałowca chińskiego zawiązują ciemnoniebieskie, prawie czarne szyszkojagody. Występuje w wielu ciekawych odmianach ogrodowych o zróżnicowanym pokroju i barwie igieł.
| Odmiana | Barwa igieł | Wysokość po 10 latach uprawy [m] | Pokrój | Zastosowanie |
| ‘Blaauw’ | niebieskawa | 1-2 | wyprostowany | soliter;ogrody skalne i wrzosowiska |
| ‘Blue Alps’ | niebieskawa | 1,5-2 | rozłożysty | soliter |
| ‘Blue Point’ | niebieskawa | 3-5 | stożkowy | soliter;szpaler (sadzić co 50-60 cm) |
| ‘Keteleeri’ | ciemnozielona | 1,5-2 | stożkowy | soliter |
| ‘Kuriwao Gold’ | jasnozielona, złocista | 2-3 | rozłożysty | soliter;ogrody skalne |
| ‘Plumosa Aurea’ | złocista | 1-2 | rozłożysty | ogrody skalne i wrzosowiska |
| ‘Variegated Kaizuka’ | żywozielona, liczne kremowe przebarwienia | 3-5 | nieregularny | ogrody skalne |
To już ostatni artykuł z cyklu „W krainie wiecznej zieleni”, w ramach którego przedstawiliśmy Wam popularne w uprawie ogrodowej gatunki i odmiany iglaków. Serdecznie Wam dziękujemy za wspólną podróż przez tę niezwykłą, pachnącą igliwiem krainę i zapraszamy do odwiedzania naszego poradnika – w przyszłości planujemy publikację artykułów z propozycjami projektów ogrodów, z których dowiecie się, jak w praktyce wykorzystać opisywane w tym cyklu gatunki i odmiany przy planowaniu nasadzeń w Waszych ogrodach.
