Dostojny, majestatyczny, pełen elegancji – oto bohater dzisiejszego artykułu, czyli świerk. Jest nieco wyniosły i lubi spoglądać na innych z góry 😉 (świerczyny naturalnie występują w piętrze regla górnego Karpat i Sudetów). Jeśli marzycie, aby w Waszym ogrodzie zagościł świerk, możecie pozwolić mu dominować (wybrać odmianę soliterową) albo nieco uciszyć jego władcze zapędy (stworzyć kompozycję z karłowym drzewkiem). Szczegóły w artykule!
Na początek ważna informacja – system korzeniowy świerków jest płytki i dość inwazyjny dla innych roślin. Nigdy nie ma gwarancji, że przy samym pniu świerka nie zostanie nieco pustego miejsca. Drzewa te powinny być sadzone w odległości 4-5 m od ścian budynków oraz innych roślin. Jeśli zachowanie tej odległości nie jest możliwe, pod koroną świerka należy sadzić rośliny mało wymagające i cienioznośne np. fiołki wonne, kokorycze, ciemierniki, funkie, barwinki, brunnery, golterie, kalmie, modrzewnice, jałowce.
Świerk pospolity to drzewo skrojone na miarę każdego ogrodu – ogromny wybór odmian szybkorosnących i karłowych stwarza nieograniczone możliwości zastosowania tego gatunku w rozmaitych kompozycjach ogrodowych, niezależnie od powierzchni, jaką dysponujemy. Nieodpowiedni do sadzenia na terenach przemysłowych, nie toleruje przesychających gleb i niskiej wilgotności powietrza. Dobrze znosi strzyżenie – w naszym klimacie jest najtańszym materiałem na zimozielone żywopłoty.
W warunkach zanieczyszczonego powietrza i suszy glebowej lepiej od świerka pospolitego poradzi sobie świerk biały. Gatunek typowy jest światłolubny i odporny na mrozy, jednak jego karłowe odmiany (m. in. ‘Laurin’, ‘Conica’) wymagają osłaniania stroiszem lub agrowłókniną w bezśnieżne zimy. Osłony należy zakładać od strony południowej – mróz w połączeniu z silnym nasłonecznieniem może przyczynić się do wysychania igieł, które na wiosnę zżółkną i opadną. W lata suche i upalne świerki białe są narażone na atak przędziorków – jeśli w pełni okresu wegetacji zauważymy żółknięcie igieł, należy niezwłocznie wykonać oprysk akarycydem (preparaty te są dostępne wraz z instrukcją użytkowania w centrach ogrodniczych).
W zacienionych zakątkach ogrodu najlepiej zaaklimatyzuje się świerk kaukaski. Osłonięte od wiatrów, niewyeksponowane na słońce miejsca będą sprzyjały dobremu przezimowaniu tego wrażliwego na niskie temperatury gatunku. Brak okrycia podczas surowych zim skutkuje brązowieniem i opadaniem igieł oraz uszkodzeniem pączków i pędów.
Świerk serbski doskonale sprawdza się w roli pionowego akcentu w kompozycjach drzew i krzewów dzięki wąskiej, strzelistej koronie. Dość dobrze rośnie na gorszych glebach, znosi suche i zanieczyszczone powietrze, jest odporny na mrozy – nadaje się do zastosowania w rejonach przemysłowych.
Wysoką wartością dekoracyjną odznacza się świerk kłujący – posiada ładną, regularną koronę o atrakcyjnym zabarwieniu (popularnie nazywany „świerkiem srebrnym”). Jest wybitnie światłolubny, nie toleruje nawet bocznego zacienienia – wówczas gałęzie zasychają. W porównaniu z innymi świerkami, rozwija mniej agresywny system korzeniowy.
Jeśli poszukujecie rośliny tolerującej podmokłą glebę, wybierzcie jedną z odmian świerka czarnego – gatunek ten tworzy ciekawe zestawienia z wierzbami, olszami czy jesionami nad brzegiem stawów i oczek wodnych. Jest w pełni mrozoodporny i wydziela jeden z najładniejszych zapachów spośród drzew iglastych, przypominający intensywny cytrusowy aromat.
Świerk Brewera zachwyca piękną, majestatyczną koroną, którą tworzą długie, elastyczne boczne gałęzie zwieszające się z konarów w „kurtynach”. Jeśli uzbroimy się w cierpliwość i poczekamy, aż drzewo osiągnie ostateczny pokrój (zwykle dzieje się to po kilkunastu latach), świerk ten będzie prawdziwą perełką ogrodu. Jest gatunkiem mało wymagającym, w pełni wytrzymałym na mrozy i zanieczyszczenia powietrza.
Jeśli ogród znajduje się na świeżej, żyznej glebie, możemy spróbować posadzić jeden z bardziej wymagających świerków – świerk sitkajski. Drzewo to naturalnie występuje w strefie klimatu morskiego, a więc wymaga dobrej jakości powietrza – wilgotnego i wolnego od zanieczyszczeń. W dobrych warunkach rośnie szybko i osiąga znaczne rozmiary, jednak jest niezupełnie odporny na mrozy (znacznie lepiej zimuje w południowej i zachodniej Polsce). Wyróżnia się bardzo cienkimi i kłującymi, szpilkowatymi igłami.
Aby ułatwić wybór idealnego świerka do Waszego ogrodu, przygotowaliśmy osobne zestawienia odmian szybko- oraz wolnorosnących. Atrakcyjne pokroje, oryginalne zabarwienie igieł, dekoracyjne szyszki – to tylko niektóre walory tych pięknych zimozielonych roślin.
Odmiany szybkorosnące, polecane do dużych ogrodów
ŚWIERK POSPOLITY
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Argenteospica’ | pokrój stożkowywys. 15-20 m igły o oryginalnych przebarwieniach – wiosną pojawiają się kremowobiałe młode przyrosty, które stopniowo zielenieją | atrakcyjny jako soliter |
| ‘Aurea’ | pokrój stożkowywys. 15-20 m igły jasnozielone, kłujące, bardzo atrakcyjne zimą – po pierwszych przymrozkach końce pędów przebarwiają się na żółto; złocistą barwę mają również młode wiosenne przyrosty, które stopniowo zielenieją | atrakcyjny jako soliter; w miejscach eksponowanych jako urozmaicenie zimozielonych kompozycji |
| ‘Cincinnata’ | pokrój stożkowywys. 10-15 m igły żywozielone | atrakcyjny jako soliter |
| ‘Columnaris’ | pokrój wąskostożkowy wys. 10-15 m igły ciemnozielone | atrakcyjny sadzony pojedynczo, jako silny pionowy akcent na tle kompozycji drzew i krzewów |
| ‘Cranstonii’ | pokrój stożkowy wys. 15-20 m igły grube, sztywne, ciemnozielone, pokryte szarawym nalotem | atrakcyjny jako soliter |
| ‘Finedonensis’ | pokrój stożkowy wys. 10-15 m igły błyszczące, kłujące, na młodych przyrostach intensywnie jasnożółte, później zielenieją | atrakcyjny jako soliter;w miejscach eksponowanych jako urozmaicenie zimozielonych kompozycji |
| ‘Pendula Major’ | pokrój wyprostowany, szerokostożkowy wys. 15-20 m igły ciemnozielone | atrakcyjny jako soliter |
| ‘Virgata’ | pokrój rozłożysty, szerokostożkowy wys. 15-20 m igły ciemnozielonegałęzie długie, słabo rozgałęzione, wijące, o sztywnych, grubych i ostrych igłach, ułożonych szczotkowato wokół pędów | atrakcyjny jako soliter |
ŚWIERK KAUKASKI
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Aureospicata’ | pokrój stożkowywys. 5-10 m młode przyrosty intensywnie żółte, pojawiają się w czerwcu – najpóźniej ze wszystkich świerków, następnie stają się ciemnozielone i błyszczące | atrakcyjny jako soliter; do sadzenia na tle zimozielonych kompozycji |
ŚWIERK SERBSKI
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Pendula’ | pokrój stożkowywys. 10-15 m igły ciemnozielone, od spodu niebieskawobiałe | w miejscach eksponowanych jako urozmaicenie zimozielonych kompozycji |
ŚWIERK KŁUJĄCY
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Glauca Pendula’ | pokrój płaczący, wys. 3-5 m, igły niebieskawe, bardzo kłujące, młode rośliny wymagają palikowania do momentu wytworzenia regularnego pokroju | w miejscach eksponowanych jako urozmaicenie zimozielonych kompozycji |
ŚWIERK CZARNY
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Horstmann’ | pokrój stożkowy, wys. 10-15 m, igły żywozielone | atrakcyjny jako soliter; ogrody leśne |
Odmiany wolnorosnące, polecane do małych ogrodów
ŚWIERK POSPOLITY
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Acrocona’ | pokrój nieregularny, szerokostożkowy, wys. 3-5 m, igły ciemnozielone, atrakcyjne czerwone szyszki pojawiają się obficie na pędach wiosną, następnie brązowieją | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe; do uprawy w pojemnikach na taras lub balkon; w miejscach eksponowanych jako urozmaicenie zimozielonych kompozycji |
| ‘Aurea Magnifica’ | pokrój szerokostożkowy, wys. 3-5 m, igły jasnożółte na młodych przyrostach, później jasnozielone | w miejscach eksponowanych jako urozmaicenie zimozielonych kompozycji |
| ‘Formanek’ | pokrój płożący, z przewisającymi pędami, wys. 0,2 m, igły ciemnozielone, formę zwisającą tworzy się, systematycznie podwiązując wybrany pęd do palika, aż do osiągnięcia pożądanej wysokości | rośliny ogrodów skalnych |
| ‘Frohburg’ | pokrój płaczący, wys. 1-2 m, igły ciemnozielone | rośliny ogrodów skalnych; niskie rośliny okrywowe; rabaty z miniaturowymi iglakami |
| ‘Gregoryana’ | pokrój płaskokulisty, wys. 0,5-1 m, igły jasnozielone | rośliny ogrodów skalnych; do uprawy w pojemnikach na taras lub balkon |
| ‘Inversa’ | pokrój płaczący, wys. 3-5 m, igły ciemnozielone | rośliny ogrodów skalnych; niskie rośliny okrywowe; rabaty z miniaturowymi iglakami; ogrody wrzosowiskowe |
| ‘Little Gem’ | pokrój płaskokulisty, wys. 0,2-0,5 m, igły jasnozielone | rośliny ogrodów skalnych; rabaty z miniaturowymi iglakami; ogrody wrzosowiskowe; do uprawy w pojemnikach na taras lub balkon |
| ‘Maxwellii’ | pokrój szerokostożkowy, wys. 1-2 m, igły ciemnozielone | rośliny ogrodów skalnych |
| ‘Nidiformis’ | pokrój płaskokulisty, wys. 1-2 m, igły ciemnozielone | rośliny ogrodów skalnych; rabaty z miniaturowymi iglakami; ogrody wrzosowiskowe; do uprawy w pojemnikach na taras lub balkon |
| ‘Ohlendorffii’ | pokrój stożkowy, wys. 3-5 m, igły jasnozielone, nie zawiązuje szyszek | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe; rabaty z miniaturowymi iglakami |
| ‘Procumbens’ | pokrój płożący, wys. 0,5-1 m, igły ciemnozielone | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe |
| ‘Pumila Nigra’ | pokrój płaskokulisty, wys. 0,5-1 m, igły ciemnozielone | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe; rabaty z miniaturowymi iglakami |
| ‘Pygmaea’ | pokrój szerokostożkowy, wys. 0,2-0,5 m, igły ciemnozielone | rośliny ogrodów skalnych |
| ‘Remontii’ | pokrój stożkowy, wys. 2-3 m, igły ciemnozielone | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe; rabaty z miniaturowymi iglakami |
ŚWIERK BIAŁY
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Alberta Globe’ | pokrój kulisty, wys. 0,2-0,5 m, igły jasnozielone, słabo kłujące | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe; rabaty z miniaturowymi iglakami |
| ‘Conica’ | pokrój stożkowy, wys. 3-5 m, młode przyrosty soczyście zielone, dojrzałe igły jasnozielone, delikatnie kłujące, nie zawiązuje szyszek | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe; rabaty z miniaturowymi iglakami |
| ‘Echiniformis’ | pokrój półkulisty, czasem lekko spłaszczony, wys. 0,5-1 m, igły sztywne, matowe, żółtozielone do szarozielonych | rośliny ogrodów skalnych; do uprawy w pojemnikach na taras lub balkon |
| ‘Laurin’ | pokrój stożkowy, wys. 0,5-1 m, młode przyrosty jasnozielone, dojrzałe igły ciemnozielone, słabo kłujące | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe; rabaty z miniaturowymi iglakami; do uprawy w pojemnikach na taras lub balkon |
ŚWIERK KAUKASKI
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Gracilis’ | pokrój szerokostożkowy, wys. 2-3 m, igły ciemnozielone, zaokrąglone na końcach | ogrody wrzosowiskowe; płożące iglaki; rośliny ogrodów skalnych |
| ‘Juwel’ | pokrój początkowo kulisty, później nieregularny, wys. 0,5 m, igły ciemnozielone, błyszczące | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe; rabaty z miniaturowymi iglakami; do uprawy w pojemnikach na taras lub balkon |
| ‘Prof. Langner’ | pokrój płaskokulisty, wys. 0,5-1 m, młode przyrosty jasnozielone, później ciemnozielone | ogrody wrzosowiskowe; płożące iglaki; rośliny ogrodów skalnych |
ŚWIERK SERBSKI
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Hradec Kralove’ | pokrój zwarty, kulisty, wys. 1-2 m, igły srebrnozielone | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe; rabaty z miniaturowymi iglakami; do uprawy w pojemnikach na taras lub balkon |
| ‘Morava’ | pokrój gęsty, płaskokulisty, wys. 0,5-1 m, igły srebrnozielone | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe; rabaty z miniaturowymi iglakami; do uprawy w pojemnikach na taras lub balkon |
| ‘Nana’ | pokrój szerokostożkowy, wys. 2-3 m, igły srebrnozielone | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe; rabaty z miniaturowymi iglakami; miejsca eksponowane na tle kompozycji drzew i krzewów |
ŚWIERK KŁUJĄCY
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Białobok’ | pokrój w młodym wieku półkulisty, później stożkowy, wys. 3-5 m, igły bardzo kłujące, młode przyrosty intensywnie kremowożółte, po kilku tygodniach bledną, przybierając barwę niebieskawą | atrakcyjny jako soliter; do sadzenia na tle zimozielonych kompozycji |
| ‘Glauca Globosa’ | pokrój szerokostożkowy, wys. 2-3 m, igły kłujące, srebrzystoniebieskie | do sadzenia na tle zimozielonych kompozycji |
| ‘Glauca Procumbens’ | pokrój płożący, wys. 0,2-0,5 m, igły kłujące, srebrzystoniebieskie | rośliny ogrodów skalnych |
| ‘Montgomery’ | pokrój szerokostożkowy, wys. 3-5 m, igły kłujące, srebrzystoniebieskie | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe |
| ‘Thuem’ | pokrój stożkowy, wys. 2-3 m, igły kłujące, intensywnie niebieskie | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe, atrakcyjny jako soliter |
ŚWIERK CZARNY
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Aurea’ | pokrój gęsty, wąsko stożkowy, wys. 5-10 m, igły na młodych przyrostach złociste, przez resztę roku niebieskawozielone ze złotym połyskiem, wydzielają balsamiczny zapach | krzewy o barwnych liściach (berberysy, derenie), jałowce, sosny, buk pospolity, leszczyna pospolita, cisy, trawy (np. miskanty), atrakcyjny jako soliter |
| ‘Beissneri’ | pokrój szerokostożkowy, wys. 3-5 m, igły niebieskawe | atrakcyjny jako soliter; nadaje się na gęste szpalery i osłony nie wymagające cięcia |
ŚWIERK BREWERA
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Kohout’s Dwarf’ | pokrój kulisty, lekko spłaszczony, wys. 0,5-1 m, igły z wierzchu ciemnozielone, pod spodem srebrzyste | krzewy o barwnych liściach (berberysy, derenie), jałowce, sosny, rośliny kwitnące (np. hortensje), buk pospolity, leszczyna pospolita, cisy |
ŚWIERK SITKAJSKI
| Odmiana | Opis | Z czym sadzić? |
| ‘Renken’ | pokrój kulisty, wys. 0,5-1 m, igły z wierzchu jasnozielone, pod spodem srebrzyste | rabaty z miniaturowymi iglakami; do uprawy w pojemnikach na taras lub balkon |
| ‘Silberzwerg’ | pokrój kulisty, wys. 0,5-1 m, igły z wierzchu ciemnozielone, pod spodem niebieskawe, kłujące | rośliny ogrodów skalnych |
| ‘Tenas’ | pokrój kulisty, wys. 0,5-1 m, igły z wierzchu ciemnozielone, pod spodem niebieskawe, kłujące | rośliny ogrodów skalnych; ogrody wrzosowiskowe; rabaty z miniaturowymi iglakami; atrakcyjny jako soliter |
Mamy nadzieję, że zachęciliśmy Was do zagospodarowania miejsca w ogrodzie na kompozycje z udziałem świerka. Teraz czas zdecydować, jakie gatunki i odmiany posadzić. A gdy już dokonacie wyboru, rozkoszujcie się żywicznym aromatem świerków i odpoczywajcie wśród zieleni!
