Projektowanie ogrodów z zamiarem przywabiania ptaków nie musi kłócić się z innymi ambicjami ogrodniczymi. Czekają Was jednak wybory – bioróżnorodny ogród z mnóstwem gatunków drzew, krzewów, bylin i roślin jednorocznych będzie lepszym źródłem pożywienia dla ptaków niż starannie uformowane, schludne nasadzenia z niewielką liczbą gatunków i odmian. Kompromis pomiędzy jednym a drugim nie jest trudny do osiągnięcia, klucz do sukcesu to właściwe rozplanowanie przestrzeni ogrodu.
Posiłek z ogrodu – wybór roślin pożytecznych dla ptaków
Całoroczny karmnik zainstalowany na drzewie – oto najprostszy sposób na zwabienie wielu gatunków ptaków do ogrodu. Jednak karmniki to fast foody świata ptaków. Przekształcenie całego ogrodu (lub jego większego fragmentu) w naturalny karmnik z pewnością przyciągnie rozmaite gatunki ptaków o zróżnicowanych preferencjach żywieniowych. Każdy człowiek z pasją ogrodniczą powinien być także po trosze ornitologiem – rozeznanie w gatunkach ptaków umożliwia taki dobór nasadzeń, aby skorzystały na tym nie tylko ptaki, ale także sam ogrodnik. Pomoc ptaków w walce ze szkodnikami roślin jest bowiem nieoceniona.
Aby zaprosić różne gatunki ptaków do ogrodu, należy zadbać o to, aby pojawiły się w nim konkretne gatunki roślin, dostarczające pokarmu dla ptaków w postaci owoców, nasion lub nektaru, a także służące jako schronienie przed innymi zwierzętami. W poniższej tabeli prezentujemy przykłady takich roślin. Nazwy botaniczne (np. bez czarny, żywotnik zachodni) podajemy wówczas, gdy zalecane są tylko wybrane gatunki, natomiast sama nazwa rodzajowa (np. jesion, ognik) wskazuje, że pożyteczne dla ptaków będą wszystkie gatunki należące do tego rodzaju.
ROŚLINY I ICH POŻYTEK DLA PTAKÓW
| DRZEWA I KRZEWY | Owoce | Nasiona | Nektar | Schronienie |
| Aronia | ✓ | |||
| Azalia | ✓ | |||
| Berberys | ✓ | |||
| Bez czarny | ✓ | |||
| Bluszcz | ✓ | ✓ | ||
| Brzoza | ✓ | |||
| Choina | ✓ | ✓ | ||
| Cis | ✓ | ✓ | ||
| Dąb | ✓ | |||
| Dereń | ✓ | |||
| Głóg | ✓ | ✓ | ||
| Irga | ✓ | |||
| Jałowiec | ✓ | ✓ | ||
| Jarząb | ✓ | |||
| Jesion | ✓ | ✓ | ||
| Jodła | ✓ | ✓ | ||
| Kalina | ✓ | ✓ | ||
| Ligustr | ✓ | |||
| Milin amerykański | ✓ | |||
| Ognik | ✓ | |||
| Olsza | ✓ | |||
| Ostrokrzew | ✓ | ✓ | ||
| Róża krzewiasta | ✓ | ✓ | ||
| Różanecznik | ✓ | |||
| Sosna | ✓ | ✓ | ||
| Świdośliwa | ✓ | |||
| Świerk | ✓ | ✓ | ||
| Wiciokrzew | ✓ | ✓ | ||
| Winobluszcz pięciolistkowy | ✓ | |||
| Woskownica | ✓ | |||
| Żywotnik zachodni | ✓ | |||
| BYLINY | Owoce | Nasiona | Nektar | Schronienie |
| Aster | ✓ | |||
| Jeżówka purpurowa | ✓ | |||
| Penstemon | ✓ | |||
| Pysznogłówka | ✓ | |||
| Rudbekia | ✓ | |||
| Szałwia | ✓ | |||
| TRAWY | Owoce | Nasiona | Nektar | Schronienie |
| miskant | ✓ | ✓ | ||
| rozplenica | ✓ | ✓ | ||
| trawa pampasowa | ✓ | ✓ | ||
| ROŚLINY JEDNOROCZNE | Owoce | Nasiona | Nektar | Schronienie |
| Drżączka większa | ✓ | ✓ | ||
| Fuksja | ✓ | |||
| Kosmos | ✓ | |||
| Słonecznik | ✓ | |||
| Szałwia | ✓ |
Jak zaprojektować ogród dla ptaków?
Zamiar przywabienia ptaków zostanie osiągnięty, jeśli już na etapie projektowania nasadzeń wcielicie w życie pewne zasady:
– ogród chętnie odwiedzany przez ptaki to ogród naturalny – rezygnujemy więc ze starannie formowanych drzew i krzewów, dużych połaci trawnika, idealnie odchwaszczonych rabat na rzecz przestrzeni z dziką przyrodą;
– jeśli ptaki nie są Waszym głównym zainteresowaniem ogrodniczym, poświęćcie im tylko część ogrodu, np. sadząc niewielki las w rogu swojej nieruchomości albo wzdłuż linii ogrodzenia;
– pasy łąki zamiast trawnika, na których trawy mieszają się z kwiatami, będą doskonałym źródłem pokarmu dla ptaków podczas zimy;
– wybierając rośliny do ogrodu, szukamy gatunków rodzimych dla Polski, a nie egzotycznych, do których ptaki nie są przyzwyczajone i które nie służą im jako źródło pokarmu. Do gatunków rodzimych należą m. in.: brzoza brodawkowata, jarząb pospolity, klon jawor, jesion wyniosły, grab pospolity, dąb szypułkowy i bezszypułkowy, buk pospolity, topola biała, wiąz szypułkowy, bez czarny, róża dzika, głóg jednoszyjkowy i dwuszyjkowy, jałowiec pospolity, berberys zwyczajny;
– bardzo dobrym wyborem do ogrodu dla ptaków będą drzewa – olsze, wierzby, dęby, klony czy wiązy, które przyciągają owady, a więc pożywienie dla ptaków oraz będą stanowiły bezpieczne miejsce gniazdowania niektórych gatunków;
– jeśli zależy nam na przyciągnięciu wielu gatunków ptaków, nasadzenia powinny być skomponowane w taki sposób, aby grupę rosnących w bezpośrednim sąsiedztwie roślin stanowiły gatunki o zróżnicowanej wysokości i pokroju. Nie powinno także zabraknąć roślin zimozielonych – jałowców, ostrokrzewów czy cisów;
– warto pomyśleć o miejscu, w którym ptaki zaspokoją pragnienie. Rozwiązania są bardzo różne – od kapiącego węża ogrodowego, przez poidełka i fontanny, aż po wymyślny basen z wodospadem zasilany pompą recyrkulacyjną. Najistotniejsze, aby woda była zawsze czysta – należy ją codziennie wymieniać i systematycznie usuwać resztki roślinne.
Mamy nadzieję, że przedstawione w artykule pomysły na zaaranżowanie przestrzeni w ogrodzie zachęcą Was do wypróbowania ich w Waszych ogrodach. Jesteśmy przekonani, że obecność ptaków dostarczy Wam wiele satysfakcji, a także okazji do podglądania przyrody.
